คนมีปัญญาเห็นหญิงเป็นบ่วงมาร
คนมีปัญญาเห็นหญิงเป็นบ่วงมาร
ตากุเลสุ วิสิขนฺตเรสุ วา
ราชธานีสุ นิคเมสุ วา ปุน
โอฑฺฑิตํ นมุจิปาสวาคุรํ
จกฺขุมา ปริวชฺเชยฺย สุขตฺถิโก.
แปลว่า บุรุษผู้มีปัญญา ปรารถนาความสุขแก่ตน พึงเว้นหญิงเหล่านั้น ซึ่งเป็นดุจบ่วงและข่ายของมาร ที่เขาดักขึงไว้ในตระกูล ในระหว่างทางเดิน ในราชธานีหรือว่าในนิคมทั่งหลาย.
(ขุ.ชา.อสีตินิบาต, กุณาลชาดก ข้อ ๓๑๓, มจร.ข้อ ๕๖๒)
ความเป็นมาแห่งโพธิสัตว์ภาษิต
พญานกโพธิสัตว์ชี้ทางออกจากอำนาจหณิง ด้วยภาษิตนี้เป็นต้น
คือ ในความเห็นของบุรุษผู้มีปัญญาแล้ว ไม่ได้มองผู้หญิงว่าเป็นผู้หญิง แต่มองว่าพวกเธอเป็นดุจบ่วงและตาข่ายของมาร คือกิเลสมาร ถ้าบุรุษต้องการประสบสุขอันเป็นทิพย์ หรือความสุขที่เป็นของมนุษย์ พวกบุรุษต้องเว้นพวกเธอเสีย เหมือนเนื้อและนก หลีกหนีบ่วงและตาข่ายที่พวกนายพรานดักไว้(ดู ชาดก.อ.๒/๑/๕๖๑) อนึง ฉบับ มจร.แปลว่า " บุรุษผู้มีจักขุคือปัญญา ปรารถนาความสุขแก่ตน พึงเว้นหญิงในสกุล ในถนน ในราชธานี หรือในนิคม เหมือนเว้นบ่วงและข่ายที่ดักไว้ "....
-----------------
ผลของผู้พิพากษาที่มีอคติ
สายํ ปาโต กูฏการี อโยกูเฏหิ หญฺญติ
ตโต วนฺตํ ทุรตฺตานํ ปเรสํ ภุญฺชเต สทา.
แปลว่า คนผู้ตัดสินคดีไม่เป็นธรรม จะถูกพวกนายนิรยบาลทุบตีด้วยฆ้อนเหล็กทุกเย็นทุกเช้า ต่อแต่นั้นจะต้องกินอาเจียนที่สัตว์นรกเหล่าอื่นที่มีอัตภาพลำบากทุกเมื่อคายออก(ขุ.ชา. สัฏฐินิบาต, สังกิจจชาดก ข้อ ๙๒, มจร.ข้อ ๑๓๐)
ความเป็นมาแห่งโพธิสัตว์ภาษิต
สังกิจจฤาษีแสดงความแตกต่างระหว่างธรรม(บุญ, กุศล) กับอธรรม(บาป, อกุศล) แล้วแสดงความประพฤติอธรรมของผู้มีหน้าที่ตัดสินคดี ซึ่งเมื่อตกนรกแล้วประสพความทุกข์สาหัส ด้วยภาษิตนี้
สัตว์นรกที่มีอัตภาพลำบากเหล่านั้น ถูกฆ้อนเหล็กทุบหัวแล้วอาเจียนออก นายนิรยบาลนำอาเจียนใส่ปากสัตว์นรกอีกพวก
(ดู ชาดก.อ ๒/๑/๑๗๖-๗)
----------------------
เขาคิชฌกูฏเป็นหนึ่งใน ๕ เบญจคีรีนคร
เพราะแคว้นมคธล้อมรอบด้วยเขา ๕ ลูก คือ เวภาระ,ปัณฑวะ,เวปุลละ,อิสิคิริ และคิชฌกูฏ ซึ่งเป็นภูเขาขนาดเล็กที่อยู่ทางทิศใต้ของโบราณอย่างกรุงราชคฤห์ (Rajgir) แคว้นมคธ ปัจจุบันคือ จังหวัด นาลันทา รัฐพิหาร ประเทศอินเดีย
ซึ่งเขาคิชฌกูฏเป็นสถานที่ประทับจำพรรษาของพระพุทธเจ้า ในพรรษาที่ ๒, ๕,๗ และพรรษาสุดท้ายก่อนเสด็จดับขันธปรินิพพาน เขาคิชฌกูฏ หรือคนที่เรียกว่า Hll of vultures (เนินเขาแห่งอีแร้ง) เป็นที่รู้จักกันในชื่อนี้เนื่องจากรูปร่างเหมือนอีแร้ง มีคำกล่าวว่า ถ้าใครได้เดินขึ้นมาจนถึงยอดเขาคิชฌกูฏสักครั้ง เปรียบเหมือนว่า ได้เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าอย่างใกล้ชิด
วิเวกญฺเญว สิกฺเขถ เอตทริยานมุตฺตมํ
เตน เสฏฺโฐ น มญฺเญถ ส เว นิพฺพานสนฺติเก.
พึงศึกษาวิเวก ซึ่งเป็นคุณอันสูงสุดของพระอริยะทั้งหลาย,
ไม่ถือตัวว่าเป็นผู้ประเสริฐเพราะวิเวกนั้น
ผู้นั้นแล ชื่อว่าปฏิบัติใกล้พระนิพพาน.
( พุทฺธ ) ขุ. สุ. ๒๕/ ๔๙๔. ขุ. มหา. ๒๙/ ๑๙๑.
-------------------
[full-post]