สมเกียรติ พลเดชอุดมคุณ
เทวดาที่เป็นพระอรหันต์อยู่ในภูมิเทวดาได้หรือไม่
ถาม ฆราวาสที่บรรลุเป็นพระอรหันต์แล้วจะต้องบวช มิฉะนั้นก็ต้องปรินิพพาน มีเหตุผลอะไรนอกจากว่าฆราวาสเป็นเพศต่ำ และถ้าเทวดาท่านบรรลุเป็นพระอรหันต์เล่า ท่านจะอยู่ในภูมิของเทวดาได้หรือไม่ ในเมื่อเทวดาก็ไม่ใช่นักบวช หรือจะบวชเป็น พระภิกษุอย่างมนุษย์ก็ไม่ได้
ตอบ ปัญหาข้อนี้ขอตอบตามหลักฐานที่พบในอรรถกถาจุฬวัจฉโคตตสูตร ม. มู. หรือที่อรรถกถาเรียกชื่อสูตรนี้ว่า เตวิชชวัจฉสูตร ซึ่งกล่าวว่า คฤหัสถ์ที่บรรลุพระอรหัตแล้ว ย่อมไม่ดำรงอยู่ด้วยเพศของคฤหัสถ์นั้น เพราะว่าชื่อว่า เพศคฤหัสถ์เป็นเพศต่ำ เป็นเพศเลว จึงไม่อาจจะทรงคุณอันสูงสุดไว้ได้ เพราะฉะนั้น เมื่อบรรลุพระอรหัตแล้วย่อมบวชในวันนั้น หรือย่อมปรินิพพาน แต่ว่าภุมเทวดา คือเทวดาผู้อยู่ตามภาคพื้นดิน เมื่อบรรลุพระอรหัตแล้วย่อมดำรงอยู่ได้ เพราะมีโอกาส คือที่ที่ท่านจะหลีกเร้นได้ ในบรรดากามภพที่เหลือ พระอริยะ ๓ จำพวก คือพระโสดาบัน พระสกทาคามี พระอนาคามีอยู่ในมนุษย์ได้
ในกามาวจรเทวโลก มีพระอริยะ ๒ จำพวกเท่านั้น คือพระโสดาบันและพระ สกทาคามี พระอนาคามีและพระอรหันต์ไม่อาจดำรงอยู่ในกามาวจรเทวโลกได้ เพราะว่าที่นั้นไม่ใช่ที่อยู่ของชนผู้มีความละอาย และที่อันปกปิดที่สมควรแก่ความสงบสงัดของพระอรหันต์ทั้งหลาย ก็ไม่มีในกามาวจรเทวโลกนั้น เพราะฉะนั้นพระขีณาสพ คือพระอรหันต์ย่อมปรินิพพานในที่นั้น พระอนาคามีจุติจากที่นั้นไปบังเกิดในสุทธาวาส
ส่วนพระอริยบุคคล ๔ จำพวก ย่อมดำรงอยู่ในภพที่สูงกว่ากามาวจรเทวโลกได้ นั่นคือดำรงอยู่ในรูปภพและอรูปภพได้ และเมื่อพิจารณาดูแล้วก็เห็นจริงตามท่าน เพราะ ว่าพระอรหันต์นั้นถ้าท่านดำรงอยู่ในเพศของคฤหัสถ์ อยู่ตามบ้านเรือนอย่างคฤหัสถ์ซึ่ง อุดมไปด้วยกามคุณนานา ย่อมไม่สมควรแก่ท่าน แม้ในเทวโลกตั้งแต่ชั้นจาตุมหาราชิกาชั้นสูงเป็นต้นไปจนถึงปรนิมมิตวสวดีนั้นเล่า ก็ยิ่งพรั่งพร้อมไปด้วยกามคุณอันเลอเลิศ หันไปทางไหนก็ล้วนแต่กามคุณทั้งสิ้น ภพภูมิเช่นนี้จึงไม่สมควรเป็นที่อยู่ของท่าน ในเมื่อ ท่านละกามคุณเสียสิ้นแล้ว พอใจแต่ความสงบสงัด แต่ที่ที่สงบสงัดในกามาวจรเทวโลกก็ไม่มี มีแต่ที่ที่น่ารื่นรมย์ด้วยกามคุณทั้งสิ้น เทวดาในกามาวจรเทวโลกทั้ง ๖ ชั้นนี้ เมื่อบรรลุเป็นพระอนาคามีแล้วย่อมไม่อยู่ในที่นั้น จุติไปเกิดในรูปพรหมชั้นสุทธาวาส ที่บรรลุเป็นพระอรหันต์ก็ปรินิพพานในที่นั้นเหมือนในมนุษย์เหมือนกัน แต่ในรูปภพ และอรูปภพที่สูงกว่ากามาวจรเทวโลกนั้นพระอริยะสามารถจะอยู่ได้ทั้ง ๔ พวก
สรุปว่า การที่คฤหัสถ์บรรลุพระอรหัตแล้วต้องบวชหรือปรินิพพานในวันนั้น เพราะเพศคฤหัสถ์เป็นเพศต่ำไม่อาจทรงคุณธรรมอันสูงสุดได้ ส่วนในเทวดาชั้นกามาวจร พระอรหันต์ท่านก็อยู่ไม่ได้เพราะไม่ใช่ที่อยู่ของผู้มีความละอาย ทั้งสถานที่ที่มิดชิดควรแก่วิเวกก็ไม่มี มีแต่ที่ที่วุ่นวายด้วยกามคุณอย่างเดียว ส่วนรูปภพ อรูปภพ นอกจากพระอริยะชั้นต่ำจะอยู่ได้แล้ว พระอรหันต์ก็อยู่ได้
แสดงความคิดเห็น
ข้อมูลความคิดเห็นของท่าน จะถูกตรวจสอบก่อนทุกครั้ง ฯ