ความต่างกันระหว่างอาการเว้นห่างของหิริและโอตตัปปะ กับอาการงดเว้นของวิรติเป็นไฉน ?

 

สมเกียรติ พลเดชอุดมคุณ

ความต่างกันระหว่างอาการเว้นห่างของหิริและโอตตัปปะ กับอาการงดเว้นของวิรติเป็นไฉน ?

   อาการเว้นห่างแห่งหิริและโอตตัปปะ ย่อมเป็นไปด้วยกำลังความละอาย และกำลังความเกรงกลัว ส่วนอาการงดเว้นแห่งวิรติ ย่อมเป็นไปด้วยกำลังโสรัจจะ คือ ความสงบเสงี่ยม นุ่มนวล ละเอียดอ่อนแห่งจิต อันเป็นสภาพที่ห้ามความมุ่งไปในบาปทุจริตทั้งหลาย อันเป็นความหยาบช้าแห่งจิต

   สำหรับผู้งดเว้นบาปทุจริตทั้งหลายได้อยู่เสมอ ย่อมเป็นผู้มีหิหิโอตต้ปปะเกิดขึ้นบ่อยๆเป็นประจำ แม้ในเวลาที่ยังไม่มีเรื่องให้งดเว้นกรรมชั่วปรากฏขึ้นก็ตาม แต่เขาจะเป็นผู้มีวิรติเกิดขึ้นก็เฉพาะในคราวที่มีเรื่องให้ต้องงดเว้นกรรมชั่วปรากฏขึ้นแล้วเท่านั้น หมายความว่า ต้องมีวิรมิตัพพวัตถุ(วัตถุอันเป็นเหตุให้พึงงดเว้นจากทุจริต) เช่นทรัพย์สินที่เจ้าของหลงลืมในที่สาธารณะที่อาจจะล่วงละเมิดถือเอาเป็นเจ้าของในคราวนั้น ๆ

   เพราะวิรติมีสภาวะที่เป็นปฏิปักษ์ต่อความทุศีล จึงจัดว่าเป็นศีลประเภทหนึ่งในบรรดาศีลทั้งหลาย เช่นเดียวกับธรรมะประเภทอื่น มีเจตนาเป็นต้น

   ส่วนหิริโอตตัปปะไม่ใช่ศีล แต่เป็นปทัฏฐาน(เหตุใกล้)แห่งศีล ดังในคัมภีร์ทั้งหลาย มีวิสุทธิมรรคเป็นต้นกล่าวไว้ว่า " ศีล มีหิริโอตตัปปะเป็นปทัฏฐาน " นั่นแหละ เพราะฉะนั้น จึงกล่าวได้ว่า หิริและโอตตัปปะย่อมตั้งอยู่โดยอาการที่เหตุแห่งวิรติ ย่อมเป็นไปแม้ก่อนหน้าความเกิดขึ้นแห่งวิรติ ส่วนวิรติ ตั้งอยู่โดยอาการที่เป็นผลแห่งหิริและโอตตัปปะนั้น

และย่อมเกิดขึ้นในคราวที่มีวิรมิตัพพวัตถุปรากฏแล้วเท่านั้นนั่นแล

(สาระความเนื่องกันและต่างกันระหว่างหิริและโอตตัปปะกับวิรติ จากคัมภีร์นิสสยะ อักษรปัลลวะ)

[right-side]