ศีลสิกขาบทบัญญัติ

สมเกียรติ พลเดชอุดมคุณ

ศัพท์คำว่า " ศีลสิกขาบทบัญญัติ " เพื่อนสหธรรมิกจะเห็นสภาพบัญญัติ และ สภาพปรมัติได้ตรงไหน? มีอาการอิงอาศัยเกื้อกูลกันเช่นไร?

     สภาพบัญญัติเห็นได้ตรงที่เป็นกิจอันอาศัย ระเบียบ รูบแบบ และวิธีการ ที่เรียกว่า " วินัย " นั่นเอง สมดังปราชญ์ทั้งหลายกล่าวกันว่า พระวินัยลึกซึ้งโดยกิจนั่นแหละ( วินโย กิจฺจ คมฺภีโร ) แม้นปัญหาที่สอบถามกัน ก็หาได้พ้นไปจาก เรื่องของระเบียบ รูปแบบ และวิธีการไปไม่

     สภาพปรมัติเห็นได้ที่ประเภทโทษของศีลสิกขาบทข้อนั้นๆ ซึ่งมี 2 ประเภท คือ:-

   1.บัญญัติวัชชะ สิกขาบทกลุ่มนี้ มีสัญจริตสิกขาบท(การชักสื่อ) ภูตคามสิกขาบท(การพรากของเขียว) เป็นต้นมีสภาพดังนี้ :-

   ก.เป็นอจิตตกะ ไม่พึงก้าวล่วงด้วยจิตรใดๆ แม้นด้วยความปรารถนาดี เพราะจะเกิดโทษประเภทบัญญัติวัชชะขึ้น อันมีผลต่อการบรรลุมรรคผลได้ แต่ก็ใช่ว่าประโยชน์ทางโลกจะเสียหายไปไม่ ถ้าฉลาดในการบริหารจัดการสิกขาบทประเภทนี้ ด้วยกัปปิยะโวหารเป็นต้น

   ข.เป็นสจิตตกะ สิกขาบทกลุ่มนี้ มีเมถุนธัมมสิกขาบทเป็นต้น พึงรักษาได้เฉพาะจิตรที่ดีงาม มีกุศลจิตรเป็นต้น ไม่เหมือนผู้ไร้โอกาส เช่นโจรผู้ถูกคุมขังอยู่เป็นต้น

     ความเข้าใจทั้งบัญญัติ คือ ส่วนที่เป็น ระเบียบ รูปแบบ วิธีการ และความเข้าใจทั้งปรมัติ คือ ส่วนที่เป็น อจิตตกะ,

สจิตตะนี่เอง ที่จะทำให้เพื่อนสหธรรมิกเกิดตถาคตโพธิศรัทธารักษาพระวินัยได้ดี 

   สมดัง วิโนทนีฏีกากล่าวไว้ว่า " น หิ วินเย สพฺพตฺถ ยุตฺติ สกฺกา ญาตุํ พุทฺธโคจรตฺตาติ เวทิตฺพํ " แปลว่า " เป็นความจริงว่า ประโยชน์ทั้งสิ้น ในพระวินัยนั้น ย่อมมีประโยชน์เหมาะสมแน่นอน

ที่ขาดการศึกษาก็ไม่อาจรู้กันได้ พึงทราบว่า เหตุเพราะเป็นพุทธวิสัยแล "

[right-side]