ศัพท์บาลี - ไทย หมวด อ (อุ, อู)

 

ศัพท์บาลี - ไทย หมวด อ (อุ, อู)   

. ปุงลิงค์ , อิตถีลิงค์ ., นปุงสกลิงค์ / น. นาม / ก.กิริยา / คุ. คุณนาม / สำ. สำนวน / นิ. นิบาต

--------------------

อุกกาบาต น. อุกฺกาปาต. อุปฺปาต, ภูตวิกติ, ปติตุกฺกา,

อุกฉกรรจ์ ดู ร้ายแรง

อุกฤษฏ์ น. อุกฺกํส. ค. อุกฺกํส อุกฺกส อุกฺกฏฺฐ

อุกลา น. อุกฺกา, อุกลาบาต ดู อุกกาบาต

อุกอาจ สํา. อปฺปติสฺโส หุตฺวา กโรติ, อคาราเวน กโรติ อุคร ค. อุคฺค 

อุโฆษ น. อุคฺโฆส. นินฺนาท. ค. วิสฺสุต ขฺยาต ปญฺญาต อภิญฺญาต วิทิต สุปากฏ

อุ้ง น. ปาทตลมชฺฌ., หตฺถตลมชฺฌ., 

อุ้งเท้า น. ปาทปญฺชร.., ปาทตลมชฺฌ., 

อุ้งเท้าแมว น. พิฬารนขปญฺชร.., 

อุ้งมือ น. หตฺถตลมชฺฌ., 

อุ้งเล็บ น. นขปญฺชร..,

อุจจาระ (ขี้) น. อุจฺจาร. คูถ.., คูธ. กรีส., วจฺจ., มล., ฉก., มีฬฺห., อุกฺการ. อาจม. สรีรวลญฺช. วิกฏ., (ถ่าย) น. อูหทน., ค. กตวจฺจ โอสฺสฏฺฐุจฺจาร ก. อุฑหติ อุทหติ อูหทติ, วจฺจํ กโรติ, อุจฺจารํ กโรติ, อุจฺจารํ โอสฺสชติ

อุจเฉททิฐิ น. อุจฺเฉททิฏฺฐิ,

อุณหภูมิ (ระดับความร้อน) น. เตโชปมาณ., อุณหะ ค. อุณฺห

อุณหิส น. อุณฺหีส., สิโรเวฐน.,

อุณา (ขนระหว่างคิ้ว) น. อุณฺณา, 

อุณานาภี น. อุณฺณานาภิ. (ดู แมงมุม) 

อุณาโลม (ขนระหว่างคิ้ว) น. อุณฺณาโลม..,

อุด น. ถกน., ปิทหน., ฉาทน., โรธน., ก. ถเกติ ปิทหติ ปฏิจฺฉาเทติ นิวาเรติ กกิ. ถกิต ปิทหิต 

อุดปาก สํา. มุขำ อาวรติ 

อุดรู สํา. โรธนิยา ปิทหติ

อุดหนุน น. อุปการ. อุปตฺถมฺภ. อุปตฺถมฺภน., สมฺภาร. โอปารมฺภ. สกภาคทาน., ก. อุปตฺถมฺเภติ, สกภาคํ เทติ

อุดอู้ ค. อวิสท มนฺทปฺปภ

อุดม ค. อุตฺตม (ดู สูงสุด, ยิ่ง, ยอดเยี่ยม, มากมาย, บริบูรณ์) 

อุดมการณ์ น. อุตฺตมมโนกปฺปิต., 

อุดมคติ น. มโนกปฺปิต., 

อุดมคตินิยม น. วิญฺญตฺติวาท. 

อุดมศึกษา น. อุตฺตมกชฺฌาปน., 

อุดมสมบูรณ์ น. เวปุลฺล., สมิทฺธิ, พาหุลฺล., ปหูตา, ปจุรตา, ปูรณ., ปุณฺณตฺต., ค. พหุล วิปุล สมิทฺธิก สมิทฺธ พหุลีภูต ปจุร ปริปุณฺณ สุลภ ก. พหุลีภวติ

อุตมางค์ ดู ศีรษะ

อุตรนิกาย น. มหายาน.,

อุตราภิมุข ค. อุตฺตราภิมุข

อุตราวรรต น. อุตฺตราวฏฺฏ..,

อุตราวัฏ น. อุตฺตราวฏฺฏ..,

อุตราสงค์ น. อุตฺตราสงฺค.

อุตริมนุสธรรม น. อุตฺตริมนุสฺสธมฺม.

อุตลุด ดู วุ่นวาย, สับสน 

อุตส่าห์ น. อุสฺสาห. อายูหน., อุยฺโยค. วิยารมฺภ. อาตปฺป. วายาม. วิริย., ก. อุสฺสหติ อายูหติ

อุตสาหกรรม (industry) น. กมฺมนฺต. สิปฺป.,

อุตสาหะ ดู อุตส่าห์

อุตุนิยมวิทยา น. อนฺตลิกฺขวิชฺชา, อุตุคณวิชฺชา,

อุทก น. อุทก., (ดู น้ำ) 

อุทกธารา น. อุทกธารา, 

อุทกภัย น. อุทกภย., มโหทก., อาโปสงฺวฏฺฏ. 

อุทกวิทยา (hydrology) น. ชลวิชฺชา, 

อุทกศาสตร์ (hydrography) น. ชลาสยมาณวิชฺชา, อุทกสตฺถ.,

อุทธรณ์ น. อุทฺธรณ., อุตฺตริวินิจฺฉยายาจน., ค. อุตฺตริวินิจฺฉยากงฺขี ก. อุทฺธรติ, อุตฺตราธิกรณํ ยาจติ 

อุทธรณ์ไม่ได้ ค. อปุนวิจารณิย อปุนวินิจฺฉิย

อุทธัจ น. อุทธจฺจ., (ดู ฟุ้งซ่าน)

อุทยาน น. อุยฺยาน., อุปวน., อาราม.

อุทยานตะวันออก น. ปุพฺพาราม. 

อุทยานส่วนพระองค์ น. ปมทวน.,ราชุยฺยาน.,

อุทยานแห่งชาติ น. เทสิโยปวน., เทสิยวน.,

อุทร น. อุทร., กุจฺฉิ,. คหณี, คพฺภ.

อุทัย น. อุทย.

อุทาน น. อุทาน., อุทฺทาน., สหสาอุทีรณ., ก. อุทาเนติ, สหสา อุจฺจาเรติ คำ อุทาน น. อุทานวากฺย., เปล่งอุท น ก. อุทาเนติ, อุทานํ อุทาเนติ, สหสา อุจฺจาเรติ, สหสา อุทีเรติ

อุทาร ค . อุทาร (ดู ประเสริฐ, ยอดเยี่ยม)

อุทาหรณ์ น. อุทาหรณ., (ดู ตัวอย่าง)

อุทิศ น. อุทฺทิสฺสนา, ก. อุทฺทิสฺสติ กกิ.อุทฺทิสฺส 

อุทิศให้ น. โอโณชน. ก. โอโณชยติ โอโณเชติ

อุทิศให้อย่างดี ค. สุยิฏฺฐ

อุทุมพร น. อุทุมฺพร. (ดู มะเดื่อ)

อุเทศ น. อุทฺเทส.

อุธัจ ดู อุทธัจ

อุ่น (ร้อนน้อย) น. มนฺทุณฺหตฺต., ค. นาจฺจุณฺห อุณฺฑ ตตฺต (ทำให้ร้อน) ก. ตาเปติ, อุสุมํ คณฺหาเปติ, อุตฺเตเชติ 

อุ่นเครื่อง น. อารมฺภกิจฺจ., 

อุ่นใจ ค. อสฺสตฺถ ปสฺสทฺธ วิสฺสตฺถ อนาสงฺก อกิญฺจน 

อุ่นสบาย ค. สุขาวห 

อุ่นหนาฝาคั่ง ดู มากมาย, บริบูรณ์

อุบ (ไม่บอก) สํา. ตุณฺหีภาเวน น กเถติ 

อุบไต๋ น. อนาวีกรณ., อสนฺทสฺสน., ก. น อาวีกโรติ, น สนฺทสฺเสติ 

อุบอิบ ดู บ่น

อุบล (บัวสาย) น. อุปฺปล., กุวล., กุวลย., กุมุท.,

อุบะ น. ปุปฺผทาม. มาลาคุณ.

อุบัติ น. อุปฺปตฺติ, ชาติ, ก. อุปฺปชฺชติ 

อุบัติภัย น. อุปทฺทวภย., วิปตฺติภย., 

อุบัติเหตุ น. สหสาปตฺติ, อนเปกฺขิตนฺตราย.

วิปตฺติ, อุปทฺทว. อาปทา,

อุบาทว์ น. อุปทฺทว. (ดู อัปรีย์, จัญไร)

อุบาย น. อุปาย. ปโยค. มุข. วิธิ. นย. ปริกปฺปนา, 

อุบาสก - อุบาสิกา น. อุปาสก. อุปาสิกา,

อุเบกขา น. อุเปกฺขา, (ดู วางเฉย)

อุโบสถ (อาคาร) น. อุโปสถาคาร.., อุโปสถคฺค., สีมาฆร., (ศีล) น. อุโปสถ. ผู้

รักษาอุโบสถ น. อุปวาสี. อุโปสถิก. 

อุโบสถกรรม น. อุโปสถกมฺม.,

อุปกรณ์ น. อุปกรณ., สาธน., สมฺภาร. ภณฺฑ., 

อุปกรณ์การแพทย์ น. เวชฺโชปกรณ.,

อุปกรณ์คอมพิวเตอร์ (hardware) น. โลหภณฺฑ., คณิตกโรปกรณํ

อุปกรณ์ทำนา น. กสิภณฺฑ., 

อุปกรณ์ไฟฟ้า น. วิชฺโชปกรณ., 

อุปกรณ์สงคราม น. ยุทฺโธปกรณ.,

อุปการะ น. อุปการ. (ดู อุดหนุน)

อุปกิเลส น. อุปกฺกิเลส.

อุปจาร น. อุปจาร.

อุปถัมภ์ น. อุปตฺถมฺภ. อุปตฺถมฺภน., อุปการ. โอปารมฺภ. ธารณ., ค. อุปตฺถมฺภก อุปการก โอปารมฺภก ก. อุปตฺถมฺเภติ

อุปถัมภก ค. อุปตฺถมฺภก

อุปเทศ น. อุปเทส. (ดู สั่งสอน, แนะนำ)

อุปเท่ห์ น. ปโยควิธาน., ปริหาโรปาย.

อุปธิกิเลส น. อุปธิ. (ดู กิเลส)

อุปนัย (induction) น. อนุมาน., อุปลกฺขณา,

อุปนายก น. อุปนายก.

อุปนิกษิต (จารชน) น. อุปนิกฺขิตฺต. จารปุริส.

อุปนิสัย น. อุปนิสฺสย. โมน., วาสนา,

อุปปาติก น. อุปปาติก. โอปปาติก.

อุปโภค น. อุปโภค.

อุปมา น. อุปมา. (ดู เปรียบเทียบ) 

อุปมาอุปไมย ดู เปรียบเทียบ

อุปมาน น. อุปมาน. สํสนฺทน., โอปมฺม.,

อุปไมย น. อุปเมยฺย.

อุปรากร (opera) น. สสงฺคีตนาฏก.,

อุปราคา น. อุปราค. คาห. คหณ.,

อุปราช น. อุปราช.

อุปโลกน์ ดู อปโลกน์

อุปสงค์ (demand) น. อายาจนา, ยุตฺติกธน.,

อุปสมบท น. อุปสมฺปทา, ก. อุปสมฺปาเทติ

อุปสรรค น. อุปสคฺค. อชญฺญ., พาธา, ปริพนฺธ. ปลิโพธ. อนฺตราย. นิวรณ.,

อุปสัค น. อุปสคฺคปท., ก. ปุรโต โยเชติ

อุปสัมบัน (ภิกษุ-ภิกษุณี) น. อุปสมฺปนฺน.

อุปสัมปทาเปกข์ น. อุปสมฺปทาเปกฺข.

อุปัชฌาย์ (ภิกษุ) น. อุปชฺฌาย. อุปชฺฌ. (=อุปชฺฌา) (ภิกษุณี) น. ปวตฺตินี,

อุปัฏฐาก (รับใช้) น. ปริจริยา, ปริจรณ.,

ปริจาร. อุปาสน., สุสฺสูสา, อุปจาร. อุปฏฺฐาน., ปฏิชคฺคน., นิปจฺจการ. เวยฺยาวจฺจ., เวยฺยาวฏิก., ค. อุปฏฺฐาก ปฏิชคฺคก ปฏิชคฺคนก เสวี ก. อุปฏฺฐเปติ อุปฏฺฐาติ ปริจรติ อุปาสติ ปจฺจุปฏฺฐาเปติ ปฏิชคฺคติ เสวติ

อุปัฏฐายิกา น. อุปฏฺฐายิกา,

อุปัทวะ น. อุปทฺทว. (ดู อัปรีย์, จัญไร)

อุปาทาน น. อุปาทาน., ปจฺจเวกฺขา, วิกปฺปน., มโนกปฺปนา,

อุภัย ค. อุภย

อุ้ม ก. ธาเรติ นิสีทาเปติ 

อุ้มชู ก. ปฏิชคฺคติ สมฺปคฺคณฺหาติ ปาเลติ วฑฺเฒติ 

อุ้มท้อง ค. สคพฺภ สญฺชาตคพฺภ คพฺภธารินี

อุ้มนำ้ ก. อาปิวติ ปริยาทิยติ, อนฺโตคตํ กโรติ 

อุ้มสม ก. ยุคฺคาหี โหติ 

อุ้มใส่เอว ก. องฺเก นิสีทาเปติ

อุโมงค์ น. อุมงฺค. อุมฺมงฺค. อุมฺมคฺค. ภูมฺยนฺโตมคฺค.

อุ้ยอ้าย ค. อลส มหากาย อติถูล ถุลฺลเทหี

อุ๊ย นิ. โห! อโห!

อุ๊ยตาย อุ. อโห ทุกฺขํ

อุระ น. อุร. (ดู อก)

อุรังอุตัง (orang-utan) น. มหาวานรวิเสส.

อุรัจฉทะ น. อุรจฺฉท. (ดู เกราะ)

อุรา ดู อก

อุไร น. สุวณฺณ., (ดู ทองคำา)

อุลามก ดู ลามก, ต่ำช้า

อุลิด น. อุลิส. (ดู แตงโม)

อุษณ (ร้อน) ค. อุณฺห 

อุษณกาล น. อุณฺหสมย. (ดู ฤดูร้อน) 

อุษณาการ น. อุณฺหาการ. (ดู เร่าร้อน)

อุษณีย์ น. อุณฺหีส. สีสเวฐน.,

อุษม (ไอน้ำ) น. อุสุม. อุสฺมา,

อุษา (แสงเงินแสงทอง) น. อรุณ. อรุณวณฺณ.

อรุโณทย. (เวลาเช้า) น. อูส. ปจฺจูส. ปภาต., ปุพฺพณฺห.., ฯเปฯ

อุสภ (โคผู้) น. อุสภ. ปุงฺคว.

อุสุภ ดู อุสภ

อุสุม น. อุสุม. อุสฺมา,

อุเหม่ อุ. เห! อเร!

-----------------

อู่ (เปล) น. ทารกโทลา, ปฏลิกา, (แหล่งเกิด) น. สญฺชาตฏฺฐาน., สญฺชาติเทส. อายตน., สมุฏฺฐาน.,

อู่ข้าวอู่นำ้ น. อาหารายตน., 

อู่ต่อเรือ น. นาวานิมฺมาปนฏฺฐาน., อู่เรือ น. นาวานิวาส.

อู้ ดู ถ่วงเวลา 

อู้อี้ น. ปชปฺปน., ก. ชปฺปติ

อูฐ น. โอฏฺฐ. กรภ. ขรภ.

อูม ค. อุนฺนต อุจฺจ ผุฏ

-------------------

[full-post]