ธรรมะอะไรสำคัญกว่า

 

สมเกียรติ พลเดชอุดมคุณ

ธรรมะอะไรสำคัญกว่า

       ถาม ธรรมะทั้งสามคือปริยัติธรรม ปฏิปัตติธรรมและปฏิเวธธรรม อะไรสำคัญกว่าเพื่อน ในเมื่อธรรมะทั้งสามก็เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าด้วยกัน

       ตอบ โดยปกตินั้นคำสอนของพระพุทธเจ้าซึ่งสรุปลงในธรรมะสามประการ หรือในคำสอนสามประการ คือปริยัติศาสนา ปฏิปัตติศาสนา และปฏิเวธศาสนา ต่างก็มีความสำคัญทั้งสิ้น แต่ที่จะถือว่าอะไรสำคัญกว่ากันนั้น เห็นจะต้องถือเอาอันตรธาน ๕ อย่างมาเป็นเครื่องตัดสิน

อันตรธาน ๕ อย่างนั้นคือ

๑. ปริยัติอันตรธาน

๒. ปฏิบัติอันตรธาน

๓. ปฏิเวธอันตรธาน

๔. ลิงคอันตรธาน

๕. ธาตุอันตรธาน

       ปริยัตินั้นได้แก่คำสอนที่รวมลงในพระไตรปิฎก คือพระวินัย พระสูตร พระอภิธรรม ปฏิบัติคือการเจริญสมณธรรมมีสติปัฏฐาน ๔ เป็นต้น ปฏิเวธคือมรรคผล ลิงคะก็คือเพศที่แสดงความเป็นสมณะหรือนักบวช พระธาตุคือพระบรมสารีริกธาตู ในอันตรธาน ๕ อย่างนั้น การปฏิบัติธรรมก็ดี การบรรลุมรรคผลก็ดี บางครั้งก็มี บางครั้งก็ไม่มี ทั้งนี้เพราะการปฏิบัติและการบรรลุมรรคผลอันเป็นปฏิเวธนั้นขึ้นอยู่กับ ปริยัติศาสนา คือถ้าปริยัติศาสนายังมีอยู่ มีการศึกษาเล่าเรียนกันอยู่ จึงจะสามารถทำให้ การปฏิบัติและปฏิเวธมีได้ แต่ถ้าขาดปริยัติเสียแล้ว แม้ต้องการปฏิบัติก็ไม่รู้ทางคือข้อปฏิบัติ ทั้งนี้เพราะคนทั้งหลายมิใช่พระพุทธเจ้าที่สามารถจะตรัสรู้ธรรมได้ด้วยตนเอง ต้องอาศัยได้ศึกษาเล่าเรียยปริยัติจากพระไตรปิฏกหรือครูอาจารย์ที่เรียนมาก่อน จึงสามารถจะนำเอาความรู้ที่ได้เรียนมาใช้ในการปฏิบัติจนบรรลุปฏิเวธ คือมรรคผลได้ สมดังที่พระพุทธเจ้าตรัสกับสุภัททปริพพาชกในเวลาใกล้จะเสด็จดับขันธปรินิพพานว่า

       ดูก่อน สุภัททะ อริยมรรคมีองค์ ๘ หาไม่ได้ในธรรมวินัยใด แม้สมณะที่ ๑ ที่ ๒ ที่ ๓ ที่ ๔ ก็หาไม่ได้ในธรรมวินัยนั้น ดูก่อนสุภัททะ อริยมรรคอันประกอบด้วย องค์ ๘ หาได้ในธรรมวินัยใด แม้สมณะที่ ๑ ที่ ๒ ที่ ๓ ที่ 4 ก็หาได้ในธรรมวินัยนั้น ดูก่อนสุภัททะ อริยมรรคมีองค์ ๘ หาได้ในธรรมวินัยนี้ สมณะที่ ๑ ที่ ๒ ที่ ๓ ที่ 4 ที่มีอยู่ในธรรมวินัยนี้ ลัทธิอื่นว่างจากสมณะผู้รู้ ดูก่อน สุภัททะ ก็ภิกษุเหล่านี้พึงอยู่โดยชอบ โลกก็จะไม่พึงว่างจากพระอรหันต์ทั้งหลาย (จากมหาปรินิพพานสูตรข้อ ๑๓๘)

       ธรรมวินัยนั้น คือพระไตรปิฎกอันเป็นปริยัติศาสนานั่นเอง ส่วนมรรคมีองค์ ๘ จัดเป็นข้อปฏิบัติ สมณะที่ ๑-๒-๓-๔ คือพระโสดาบัน พระสกทาคามี พระอนาคามี พระอรหันต์ จัดเป็นปฏิเวธ เพราะฉะนั้นจึงถือว่าปริยัติเป็นมูลเป็นรากของศาสนา ขาดปริยัติแล้วปฏิบัติและปฏิเวธก็มีไม่ได้ ก็ขอตอบปัญหานี้เพียงนี้ โดยขอเว้นไม่พูดถึง อันตรธาน ๒ อย่างที่เหลือ ซึ่งจะอันตรธานไปเมื่อศาสนาทั้งสามสิ้นไปแล้ว

[full-post]