อานิสงส์กฐิน

อานิสงส์กฐิน

-------------

กฐินไม่ใช่เทศกาลหาเงิน

กฐินเป็นเทศกาลเปลี่ยนผ้าของพระ

หลักที่ต้องเข้าใจคือ ผ้า-หรือเครื่องนุ่งห่มของพระ-ตามพระวินัยที่เป็นของเดิมจริงๆ มี ๓ ผืน ที่เรียกว่า “ไตรจีวร” ภาษาไทยเรียก สบง-ผ้านุ่ง จีวร-ผ้าห่ม สังฆาฏิ-ผ้าพาดบ่า (สังฆาฏิเป็นผ้าห่มกันหนาว เมืองไทยอากาศไม่หนาวจนถึงกับต้องใช้สังฆาฏิ พระไทยจึงใช้สังฆาฏิพาดบ่า)

ผ้า ๓ นี้ พระวินัยบัญญัติให้มีใช้ได้ชุดเดียว

ปีหนึ่งเปลี่ยนทีหนึ่งในช่วงเวลาออกพรรษา

ให้เวลาหาผ้ามาเปลี่ยน ๑ เดือนนับตั้งแต่วันออกพรรษา

เครื่องนุ่งห่มของพระ ของเดิมกำหนดให้ใช้ผ้าที่เขาทิ้งแล้วมาตัดเย็บย้อมใช้นุ่งห่ม 

ผ้าที่เขาทิ้งแล้ว คำบาลีเรียกว่า “ปํสุกูลจีวร” เราแปลทับศัพท์ว่า “ผ้าบังสุกุล”

ผ้าที่เขาทิ้งแล้วอายุการใช้งานก็ไม่ยาวนาน ซ้ำมีชุดเดียว ต้องใช้ให้ได้ทั้งปี สมัยพุทธกาลผ้าหายาก ถึงคราวเปลี่ยนผ้าจึงเป็นปัญหาใหญ่มากสำหรับพระ

.........................................................

ผมเป็นสามเณรมาอยู่วัดมหาธาตุราชบุรีเมื่อปี ๒๕๐๖ มีจีวรใช้ผืนเดียว เก่ามากจนพระเดชพระคุณเจ้าอาวาสล้อว่า “เณรโมฆราช”

แค่ไม่ถึง ๑๐๐ ปีที่ผ่านมา ผ้าจีวรในเมืองไทยยังหายาก

ถอยไป ๒๖๐๐ ปี ในอินเดีย ผ้าจะหายากขนาดไหน

กุลบุตรหลายต่อหลายคนมีศรัทธาอยากบวช แต่ไม่ได้บวช เพราะตายเสียก่อนในระหว่างที่กำลังหาผ้าไตรจีวร 

.........................................................

ออกพรรษา ถึงเทศกาลเปลี่ยนผ้าประจำปี ภารกิจหลักและเป็นภารกิจหนักของพระคือ หาผ้ามาเปลี่ยนไตรจีวรชุดเก่าที่ใช้มาทั้งปี

ซ้ำมีเวลาแค่เดือนเดียว 

เพิ่มความหนักเข้าไปอีก

ชาวบ้านเห็นความลำบากของพระ จึงถวายผ้าเพื่อให้พระใช้เปลี่ยนจีวร อันเป็นที่มาของการทอดกฐิน

กฐิน มีเวลาทอดเพียงเดือนเดียวหลังออกพรรษาก็มาจากข้อกำหนดทางพระวินัยที่ให้พระหาผ้ามาเปลี่ยนภายในหนึ่งเดือนหลังออกพรรษานั่นเอง

มีใครเคยบอกหรือยังครับ

.......................

ทีนี้ พระจำพรรษาด้วยกันหลายรูป แต่โยมมีกำลังถวายผ้าได้ผืนเดียว จะทำอย่างไร

พระที่อยู่ด้วยกันพร้อมใจกันยกผ้าผืนนั้นให้พระรูปใดรูปหนึ่งแล้วช่วยพระรูปนั้นทำจีวรด้วย เป็นการแสดงออกถึงความสมัครสมานสามัคคีมีน้ำใจในหมู่พระที่อยู่ด้วยกัน

การสมัครสมานสามัคคีมีน้ำใจยกผ้าให้พระรูปใดรูปหนึ่งนี้ เป็นหัวใจของกฐิน-ที่ภาษาวินัยเรียกว่า “กรานกฐิน” ต้องทำอย่างนี้ ต้องสามัคคีกันอย่างนี้

เพื่อตอบสนองการสมัครสมานสามัคคีมีน้ำใจเช่นนี้ พระพุทธองค์จึงมีพุทธานุญาตว่า สงฆ์หมู่ใดได้กรานกฐิน ภิกษุในสงฆ์หมู่นั้นได้สิทธิพิเศษข้อหนึ่ง คือ ขยายเวลาเปลี่ยนผ้าประจำปีจาก ๑ เดือนหลังออกพรรษาไปอีก ๔ เดือน รวมเป็น ๕ เดือน

พูดเป็นวันเดือนปีก็คือ -

เกณฑ์ปกติ: ตั้งแต่แรมค่ำ ๑ เดือน ๑๑ ถึง ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๒ = ๑ เดือน

เกณฑ์ตามสิทธิพิเศษ: ตั้งแต่แรมค่ำ ๑ เดือน ๑๑ ถึงขึ้น ๑๕ เดือน ๔ = ๕ เดือน

สิทธิพิเศษดังกล่าวนี้ เป็น ๑ ใน ๕ ประการที่เรียกว่า “อานิสงส์กฐิน”

.......................

สรุปว่า

๑ กฐินเกิดในสมัยที่ผ้าหายาก โปรดนึกถึงสภาพนี้ไว้ให้แม่น

๒ พระมีผ้าเป็นเครื่องนุ่งห่มชุดเดียว ใช้ไปทั้งปี

๓ ออกพรรษาแล้วต้องหาผ้ามาเปลี่ยนชุดเก่า

๔ มีเวลาหาเพียง ๑ เดือน

๕ แต้ถ้าได้กรานกฐิน-คือได้รับกฐิน-สามารถขยายเวลาหาผ้าออกไปอีก ๔ เดือน รวมเป็น ๕ เดือน 

นี่คืออานิสงส์ที่เกิดจากการกรานกฐิน-คือได้รับกฐิน

อย่าลืมว่าสมัยก่อนผ้าหายาก 

ชาวบ้านทอดกฐินเป็นเหตุให้พระมีเวลาหาผ้าได้นานขึ้น

ชาวบ้านเห็นอานิสงส์อย่างนี้ จึงถือว่าการทอดกฐินเป็นบุญใหญ่ เป็นบุญพิเศษ 

เวลามองการทอดกฐิน อย่ามองเหมือนคนสายตาสั้น เห็นเฉพาะใกล้ๆ เห็นแต่ยุคสมัยที่ผ้าหาง่าย จีวรล้นวัดอย่างที่เป็นอยู่ทุกวันนี้ 

มองให้เห็นเรื่องเดิม

มองให้เห็นความสำคัญ

แล้วปฏิบัติให้สอดคล้องกับความสำคัญอันมีมาแต่เดิม

ข้อสำคัญที่สุด อย่าเบี่ยงเบนอานิสงส์กฐิน

กฐินเป็นการแสดงออกถึงความสมัครสมานสามัคคีมีน้ำใจในหมู่พระที่อยู่ด้วยกัน

กฐินเป็นเทศกาลเปลี่ยนผ้าของพระ

ไม่ใช่เทศกาลหาเงิน

---------------

พลเรือตรี ทองย้อย แสงสินชัย

๖ กันยายน ๒๕๖๖

๑๘:๔๔ 

[full-post]