วินัย (อุบายเป็นเครื่องแนะนำของบัณฑิต) ๒ อย่าง
๑) สังวรวินัย (๕ อย่าง) (สังวร - ป้องกัน หรือ ปิดกั้น)
1) ปาติโมกข์สังวร (หรือศีลสังวร) (มี ๒ คือ จาริตศีล, วาริตศีล)
2) สติสังวร (สติเตสํ นิวารณํ) (หรืออินทรีย์สังวรศีล ในศีล ๔ อย่าง)
3) ญาณสังวร (ปญฺญาเยเต ปิถิยฺยเร)
4) ขันติสังวร (อโทสะ-ทนหนาว-ร้อน-หิว-กระหาย)
5) วิริยสังวร (วิริยะ-เจริญสมถ-วิปัสสนาอย่างเป็นไปติดต่อ,ไม่หยุดพัก)
๒) ปหาณวินัย (๕ อย่าง)
1) ตทังคปหาณ (วิปัสสนาปัญญา - เริ่มแต่ ภังคญาณ จนถึง อนุโลมญาณ)
2) วิกขัมภนปหาน (ได้ อุปจารฌาน-อัปปนาฌาน, (รูปฌาน,อรูปฌาน)
3) สมุจเฉทปหาณ (มรรคทั้ง ๔)
4) ปฏิปัสสัทธิปหาณ (นิพพาน)
5) นิสสรณปหาณ (ผลทั้ง ๔)
* ชื่อว่า "ปหาน" เพราะอรรถว่า สละ, ชื่อว่า "วินัย" เพราะอรรถว่ากำจัด ดังนั้นจึงเรียกว่า "ปหานวินัย"
-----------------------
วินย (วิ.) เป็นเครื่องแนะนำ, เป็นเครื่องแนะนำของบัณฑิต
- วิ. วิเนติ เตนาติ วินโย.
นำไปให้พินาศ, นำเสียให้พินาศ, กำจัด, ขจัด.
วิปุพโพ, นิ นี วา นเย, อ. แปลง อิ หรือ อี เป็น อย.
วินย (ปุ.) สภาพอันนำไปวิเศษซึ่งกายและวาจา, สภาพอันนำไปวิเศษคือฝึกกายและวาจา, สภาพเครื่องฝึกกายและวาจาให้เรียบร้อย, อุบายเป็นเครื่องแนะนำของบัณฑิต, ความนำไป, ความนำไปวิเศษ, ความนำไปเสีย, ภาวะฝึกกายและวาจา, ภาวะกำจัดโทษทางกายและวาจา, ข้อบังดับ, กฎ, กฎหมาย, วินัย.
วินัยแบ่งเป็น ๒ คือ วินัยของคนครองเรือน ๑ วินัยของผู้ไม่ครองเรือน ๑.
- วิ. กายวาจาโย วิเนติ ทเมตีติ วินโย.
ไทยแผลงเป็น พินัย ใช้ในความหมายว่า เงินค่าภาคหลวง.
------------------------
ปฏิสัมภิทามรรค สุตมยญาณกถา ว่าด้วย "สีลมยญาณ"
ธรรม ๕ ประการเหล่านี้ คือ
- ปาฏิโมกข์ ๑
- สติ ๑
- ญาณ ๑
- ขันติ ๑ และ
- วิริยะ ๑ ท่านแสดงว่า "สังวร".
๑) สังวรที่มาแล้วโดยนัยเป็นต้นว่า
- เป็นผู้เข้าถึง, เข้าถึงพร้อม, เข้ามา, เข้ามาพร้อม, ถึงแล้ว, ถึงพร้อมแล้ว, ประกอบพร้อมแล้ว ด้วยปาฏิโมกขสังวรนี้.๑- "ชื่อว่าปาฏิโมกขสังวร".
๑- https://84000.org/tipitaka/pitaka_item/sutta_item.php?book=35&item=602#602
๒) สังวรที่มาแล้วโดยนัยเป็นต้นว่า
ภิกษุเห็นรูปด้วยจักษุแล้ว ไม่ถือนิมิต
ไม่ถืออนุพยัญชนะ, เธอย่อมปฏิบัติ เพื่อสำรวม
จักขุนทรีย์ เมื่อไม่สำรวมแล้ว จะเป็นเหตุให้
อกุศลธรรมอันลามก คืออภิชฌาและโทมนัส
ครอบงำนั้น ชื่อว่ารักษาจักขุนทรีย์, ชื่อว่าถึง
ความสำรวมในจักขุนทรีย์.๒-
ชื่อว่า "สติสังวร".
๒- https://84000.org/tipitaka/read/?9/122
๓) สังวรที่มาแล้วโดยนัยเป็นต้นว่า
กระแสทั้งหลายเหล่าใดในโลก มีอยู่,
สติเป็นเครื่องกั้นกระแสเหล่านั้น เรากล่าวสติว่า
เป็นเครื่องกั้นกระแสทั้งหลาย, กระแสเหล่านั้น
อันบัณฑิตย่อมปิดได้ด้วยปัญญา๓- ดังนี้.
ชื่อว่า "ญาณสังวร".
๓- https://84000.org/tipitaka/pitaka_item/sutta_item.php?book=25&item=425#425
๔) สังวรที่มาแล้วโดยนัยเป็นต้นว่า
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้
พิจารณาโดยแยบคายแล้ว เสพจีวร๔- ดังนี้.
ชื่อว่า "ปัจจยปฏิเสวนาสังวร". (ปัจจยสันนิสสิตศีล)
*ปัจจยปฏิเสวนาสังวรแม้นั้น ท่านสงเคราะห์ด้วยญาณสังวรนั่นแล.
๔- https://84000.org/tipitaka/pitaka_item/sutta_item.php?book=12&item=14#14
๕) สังวรที่มาแล้วโดยนัยเป็นต้นว่า
เป็นผู้อดกลั้นต่อหนาว ร้อน หิว ระหาย
สัมผัสแห่งเหลือบ ยุง ลม แดดและสัตว์เลื้อยคลาน
เป็นผู้มีชาติแห่งผู้อดกลั้นต่อถ้อยคำที่ผู้อื่นกล่าว
ชั่วร้ายแรง ต่อเวทนาที่มีอยู่ในตัวซึ่งบังเกิดขึ้นเป็น
ทุกข์กล้า แข็ง เผ็ดร้อน ไม่เป็นที่ยินดี ไม่เป็นที่
ชอบใจ อันจะคร่าชีวิตเสียได้๕- ดังนี้.
ชื่อว่า "ขันติสังวร".
๕- https://84000.org/tipitaka/pitaka_item/sutta_item.php?book=12&item=15#15
๖) สังวรที่มาแล้วโดยนัยเป็นต้นว่า
ภิกษุ ย่อมอดกลั้น ย่อมละ ย่อมบรรเทา
กามวิตกที่เกิดขึ้นแล้ว ย่อมกระทำให้สิ้นสูญไป
ให้ถึงความไม่มี๖- ดังนี้.
ชื่อว่า "วิริยสังวร".
๖- https://84000.org/tipitaka/pitaka_item/sutta_item.php?book=12&item=17#17
๗) สังวรที่มาแล้วโดยนัยเป็นต้นว่า
พระอริยสาวกในพระศาสนานี้ ละมิจฉาอาชีวะ
เสียแล้ว สำเร็จชีวิตอยู่ด้วยสัมมาอาชีวะ๗- ดังนี้
ชื่อว่า "อาชีวปาริสุทธิสังวร". (นับลงใน วิริยสังวร)
๗- https://84000.org/tipitaka/pitaka_item/sutta_item.php?book=19&item=38#38
----------------------
https://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=25&i=294&p=1
https://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=31&i=0&p=2
[full-post]
แสดงความคิดเห็น
ข้อมูลความคิดเห็นของท่าน จะถูกตรวจสอบก่อนทุกครั้ง ฯ