ความเป็นปฏิปักษ์ต่อกันระหว่างสังขารกับนิพพาน

ความเป็นปฏิปักษ์ต่อกันระหว่างสังขารกับนิพพาน 

มีกล่าวแสดงไว้ในคัมภีร์ปฏิสัมภิทามรรค(ขุ.ปฏิ.31/10/16)ว่า มี 5 ประการ ดังนี้ :-

   1. อุปาโท สงฺขารา, อนุปาโท นิพฺพานํ

    สังขาร มี ขณะเกิดขึ้น(อุปปาทขณะ) ขณะตั้งอยู่(ฐิติขณะ) ขณะดับไป(ภังคขณะ)

    นิพพาน ไม่มีขณะทั้ง 3 เพราะมีกิจดับขณะทั้ง 3 ของสังขาร  ดับนามรูป)

   2. ปวตฺตํ สงฺขารา, อปฺปวตฺตํ นิพฺพานํ

    สังขาร มี การดำเนินไปสู่วัฏฏะ 3 (วงรอบ 3 คือ กิเลส กรรม วิบาก)

    นิพพาน ไม่มีการดำเนินไปสู่วัฏฏะ 3 เพราะมีกิจดับวัฏฏ 3  ดับสังขาร)

   3. นิมิตฺตํ สงขารา, อนิมิตฺตํ นิพฺพานํ

    สังขาร มี เหตุที่เป็นเครื่องหมายทุกข์

    นิพพาน ไม่มี เหตุที่เป็นเครื่องหมายทุกข์ เพราะมีกิจดับทุกข์  ดับสังขารทุกข์ คือ ทุกข์ที่มีประจำสังขาร เป็นทุกข์ที่บีบคั้น ไม่ใช่ทุกข์ ที่เป็นทุกขเวทนาที่ทนได้ยาก ไม่ใช่ทุกข์ที่เป็นสุขเวทนาที่แปรเปลี่ยนไป)

   4. อายูหนา สงฺขารา, อนายูหนา นิพฺพานํ

    สังขาร มี การดิ้นรนแสวงหากรรม

    นิพพาน ไม่มีการดิ้นรนแสวงหากรรม เพราะมีกิจดับตัณหา

   5. ปฏิสนฺธิ สงฺขารา, อปฺปฏิสนฺธิ นิพฺพานํ

    สังขาร มี การนำเกิดอีก

    นิพพาน ไม่มีการนำเกิดใดๆทั้งสิ้น เพราะมีกิจดับการเวี่ยนว่ายตายเกิด  (ดับสงสารในความหมายว่าการเวี่ยนว่ายตายเกิดในภาษาบาฬี ไม่ใช่ในความหมายว่าสงสารที่เห็นอกเห็นใจในภาษาไทย)

 

[full-post]