ปริยัติกับปฏิบัติแตกต่างกัน?

 

ปริยัติกับปฏิบัติแตกต่างกัน?

---------------------------

ในหมู่คนทำงาน มักจะได้ยินคำกล่าวว่า ทฤษฎีกับปฏิบัติจริงนั้นแตกต่างกัน

ในแวดวงผู้ใฝ่ธรรม เรามักจะได้ยินคำกล่าวว่า ปริยัติกับปฏิบัตินั้นแตกต่างกัน

คำถามคือ -

คำว่า ปริยัติกับปฏิบัติแตกต่างกัน หมายความว่าอย่างไร หรือมีความหมายแค่ไหน

ถ้าปริยัติกับปฏิบัติแตกต่างกัน แตกต่างกันในแง่ไหน

ถ้าปริยัติกับปฏิบัติแตกต่างกัน ปริยัติกับปฏิบัติมีอะไรสัมพันธ์กันหรือไม่ แค่ไหน

ปริยัติกับปฏิบัติต้องแตกต่างกันหรือ?

หมายความว่า ปริยัติกับปฏิบัติต้องไม่เหมือนกัน อย่างนั้นหรือ?

คำว่า “แตกต่างกัน” และ “ไม่เหมือนกัน” กินความแค่ไหน?

ถ้าปริยัติกับปฏิบัติแตกต่างกัน จะไม่ขัดแย้งกับหลักพระพุทธศาสนาที่ว่าต้องมีปริยัติ แล้วจึงมีปฏิบัติ แล้วจึงมีปฏิเวธ ดอกหรือ?

หมายความว่า ปริยัติสอนไว้อย่างไร ต้องปฏิบัติให้ตรงตามนั้น จึงจะเกิดปฏิเวธที่ถูกต้อง ไม่ใช่อย่างนี้ดอกหรือ?

สมมุติ --

ข้อ ๑

ปริยัติ : สูตรน้ำพริก ใส่พริก ๑ ส่วน หอม ๑ ส่วน กระเทียม ๑ ส่วน กะปิ ๒ ส่วน

ปฏิบัติ : เมื่อลงมือตำน้ำพริกจริง --

ใส่พริก ๑ ส่วน (สูตรให้ใส่ ๑ ส่วน)

หอม ๑ ส่วน (สูตรให้ใส่ ๑ ส่วน)

กระเทียม ๑ ส่วน (สูตรให้ใส่ ๑ ส่วน)

กะปิ ๒ ส่วน (สูตรให้ใส่ ๒ ส่วน)

นี่คือปริยัติกับปฏิบัติตรงกัน

ข้อ ๒

ปริยัติ : สูตรน้ำพริก ใส่พริก ๑ ส่วน หอม ๑ ส่วน กระเทียม ๑ ส่วน กะปิ ๒ ส่วน

ปฏิบัติ : เมื่อลงมือตำน้ำพริกจริง --

ใส่พริก ๒ ส่วน (สูตรให้ใส่ ๑ ส่วน) 

หอม ๒ ส่วน (สูตรให้ใส่ ๑ ส่วน) 

กระเทียม ๒ ส่วน (สูตรให้ใส่ ๑ ส่วน) 

กะปิ ๑ ส่วน (สูตรให้ใส่ ๒ ส่วน)

นี่คือปริยัติกับปฏิบัติไม่เหมือนกัน

ที่ว่าปริยัติกับปฏิบัติแตกต่างกันเป็นอย่างในข้อ ๒ ใช่ไหม

ถ้าเป็นอย่างในข้อ ๒ ก็แปลว่า ตามข้อ ๑ นั้นใช้ไม่ได้ คือปริยัติกับปฏิบัติตรงกันนั้นใช้ไม่ได้ ไม่ถูก 

ปริยัติกับปฏิบัติต้องไม่เหมือนกันตามข้อ ๒ จึงจะถูก

ปริยัติสอนอย่างหนึ่ง ปฏิบัติต้องทำไปอีกอย่างหนึ่ง จึงจะถูก

อย่างนั้นใช่ไหม?

หรือว่าจริงๆ แล้วที่ชอบพูดกันว่าปริยัติกับปฏิบัติแตกต่างกันนั้น มีอธิบายว่าอย่างไรจึงจะถูกต้อง

หรือว่าที่พูดกันว่า “ปริยัติกับปฏิบัติแตกต่างกัน” นั้น จริงๆ แล้วเป็นคำพูดที่ไม่ถูกต้องมาตั้งแต่ต้น

คำพูดที่ถูกต้องคือ “ปริยัติกับปฏิบัติต้องตรงกัน”

นักปริยัติ ต้องเอาปริยัติไปปฏิบัติให้ถูกต้อง จึงจะเข้าใจว่าปริยัติกับปฏิบัตินั้นตรงกัน

นักปฏิบัติ ก็ต้องศึกษาปริยัติให้เข้าใจจริงๆ จึงจะรู้ว่าปฏิบัติกับปริยัตินั้นตรงกัน

ปัญหาเกิดจากนักปริยัติไม่เอาปริยัติไปปฏิบัติจริง

และนักปฏิบัติก็ไม่ศึกษาปริยัติให้เข้าใจจริง

เท่าที่ฟังคำอธิบายทฤษฎีที่ว่า “ปริยัติกับปฏิบัติแตกต่างกัน” ก็มักอธิบายกันว่า ที่ปริยัติสอนไว้อย่างนั้นๆ น่ะ เวลาปฏิบัติจริงมันไม่ใช่อย่างนั้นหรอก มันต้องเป็นอย่างที่ข้าพเจ้าปฏิบัตินี่จึงจะถูก ที่ปริยัติว่าไว้อย่างนั้นๆ ไม่ถูกหรอก

....................

มีหลายเรื่องที่เราชอบพูดกันลอยๆ ไม่อธิบายให้ชัด

คำว่า “ปริยัติกับปฏิบัติแตกต่างกัน” นี่เรื่องหนึ่ง

คำว่า “ไม่มีใครทำลายพระพุทธศาสนาได้นอกจากชาวพุทธด้วยกันเอง” นั่นก็อีกเรื่องหนึ่ง

การพูดลอยๆ ไม่มีคำอธิบายที่ชัดแจ้ง มีอันตรายร้ายแรงแฝงอยู่ด้วยเสมอ

-----------------------

พลเรือตรี ทองย้อย แสงสินชัย

๒๒ กันยายน ๒๕๖๕

๑๐:๓๗

[right-side]