ความรู้เรื่องการประเคน (๓)
-------------------------
ทีนี้ก็มาถึงตอนสำคัญที่เป็นเหตุให้ผมเขียนเรื่อง “ความรู้เรื่องการประเคน” นั่นก็คือ ปัจจุบันนี้พระภิกษุรับของจากมือสตรีโดยตรงมีให้เห็นชุกชุมขึ้น
สตรีที่ส่งของให้พระรับตรงๆ จากมือโดยไม่ตะขิดตะขวงใจ ก็มีให้เห็นชุกชุมขึ้น
ครั้นพอมีใครทักท้วงขึ้น ก็มีคำแก้ว่า ไม่ใช่เรื่องเสียหายและไม่ได้ผิดพระวินัย
เสียหายหรือไม่เสียหาย ผิดพระวินัยหรือไม่ผิด ผมขอเชิญชวนให้ถอยไปตั้งหลักกันก่อน
ถอยไปตั้งหลักกันที่ศีล ๒๒๗ ข้อของพระโน่นเลย
จุดอ่อนหรือจุดบอดอย่างหนึ่งของชาวพุทธในเมืองไทยเวลานี้ก็คือ ชาวบ้านไม่รู้เรื่องศีลของชาววัด
เหตุที่ยกขึ้นมาอ้างก็คือ ไม่ใช่หน้าที่ที่ชาวบ้านจะต้องรู้
ผลที่ปรากฏก็คือ พระทำอะไรผิดถูกอย่างไร ชาวบ้านมองไม่ออก บอกไม่ได้ ไปไม่เป็น
สิ่งที่พระทำนั่นผิด แต่ชาวบ้านกลับชื่นชมยินดี-เรื่องแบบนี้มีให้เห็นมากขึ้น
พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจำสังคมไทย พระภิกษุสามเณรก็ไปจากสมาชิกของสังคมไทย ยังมีให้เห็น เป็นให้ดูอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน กวาดทิ้งไปก็ไม่ได้ หลบไปทางไหนก็ไม่พ้น
เพราะฉะนั้น จึงขอร้องมา ณ ที่นี้ว่า สละเวลาศึกษาเรียนรู้กันสักหน่อยเถิด ไม่เสียหายอะไรเลย จะได้สัมผัสสัมพันธ์กันด้วยท่าทีที่ถูกต้อง
...............................................
วันนี้ ถ้าไทยบอกไทยด้วยกัน ไม่ฟัง
วันหนึ่ง ฝรั่งจะมาสอนเรื่องศีลของพระให้คนไทยฟัง
...............................................
“ศีลของพระ” หมายถึง ข้อบัญญัติเฉพาะส่วนที่เป็นหลักใหญ่สำหรับพระภิกษุ ซึ่งถ้าละเมิดจะมีความผิด ตามที่ชาวพุทธคุ้นกับจำนวนตัวเลข ๒๒๗ ข้อ ประกอบด้วย -
๑ ปาราชิก (ปา-รา-ชิก) แปลว่า “ผู้พ่ายแพ้” “อาบัติที่ทำให้เป็นผู้พ่ายจากสมณเพศ” เมื่อล่วงละเมิดแล้วขาดจากความเป็นพระทันที ไม่ว่าจะมีใครรู้เห็นหรือไม่ก็ตาม และไม่ว่าจะมีใครฟ้องร้องกล่าวโทษหรือไม่ก็ตาม มี ๔ ข้อ
คำว่า “ข้อ” ท่านใช้ศัพท์ว่า “สิกขาบท” = มาตรา
: ๔ ข้อ = ๔ มาตรา
๒ สังฆาทิเสส (สัง-คา-ทิ-เสด) มาจากคำว่า สังฆ + อาทิ + เสส แปลว่า “หมวดอาบัติอันจำปรารถนาสงฆ์ในกรรมเบื้องต้นและกรรมที่เหลือ” หมายความว่า วิธีการที่จะทำให้พ้นผิดเมื่อละเมิดศีลหมวดนี้ จะทำเพียงแค่ปลงอาบัติก็พ้นผิดนั้นไม่ได้ ต้องให้สงฆ์เป็นผู้ดำเนินการตั้งแต่ต้นไปจนตลอดตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนด มี ๑๓ ข้อ
๓ อนิยต (อะ-นิ-ยด) มาจาก น > อ + นิยต แปลว่า “ไม่กำหนดแน่” เป็นกรณีที่ภิกษุถูกกล่าวหาว่าละเมิดศีล ให้วินิจฉัยโทษตามคำฟ้องหรือตามคำรับ (เป็นที่มาของคำว่า “อนิยต -ไม่กำหนดแน่”) มี ๒ ข้อ
๔ ปาจิตตีย์ (ปา-จิด-ตี คำเดิม ปาจิตฺติย ปา-จิด-ติ-ยะ) แปลว่า “การละเมิดอันยังกุศลให้ตก” แบ่งเป็น ๒ ส่วน คือ
๔.๑ นิสสัคคียปาจิตตีย์ (นิด-สัก-คี-ยะ-ปา-จิด-ตี) แปลว่า “ปาจิตตีย์อันต้องสละสิ่งของ” มักเรียกกันสั้นๆ ว่า “นิสสัคคีย์” เป็นกรณีที่มีวัตถุของกลางประกอบการล่วงละเมิด จะพ้นผิดได้ต้องสละของกลางตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนด มี ๓๐ ข้อ
๔.๒ สุทธิกปาจิตตีย์ (สุด-ทิ-กะ-ปา-จิด-ตี) แปลว่า “ปาจิตตีย์ปลอด” มักเรียกกันสั้นๆ ว่า “ปาจิตตีย์” เป็นกรณีที่ล่วงละเมิดโดยไม่มีวัตถุของกลาง มี ๙๒ ข้อ
๕ ปาฏิเทสนียะ (ปา-ติ-เท-สะ-นี-ยะ) แปลว่า “พึงแสดงคืน” (a sin which ought to be confessed) เป็นบทบัญญัติว่าด้วยการรับและฉันภัตตาหารในบางกรณี มี ๔ ข้อ
๖ เสขิยะ แปลว่า “แบบธรรมเนียมที่ควรสำเหนียก” ว่าด้วยแบบธรรมเนียมและมารยาทต่างๆ ที่ภิกษุพึงปฏิบัติให้ควรแก่สมณเพศ มี ๗๕ ข้อ
๗ อธิกรณสมถะ (อะ-ทิ-กะ-ระ-นะ-สะ-มะ-ถะ) มาจาก อธิ + กรณ = อธิกรณ (อธิกรณ์ [อะ-ทิ-กอน] = ข้อพิพาท, คดีความ, เรื่องที่เป็นปัญหา) + สมถะ ( = การระงับ, การทำให้สงบ) ว่าด้วยวิธีระงับข้อพิพาทที่ภิกษุเป็นผู้ก่อในส่วนที่เกี่ยวกับภิกษุด้วยกันหรือในวงการสงฆ์ มี ๗ ข้อ
สรุป :
ปาราชิก ๔ +
สังฆาทิเสส ๑๓ +
อนิยต ๒ +
นิสสัคคียปาจิตตีย์ ๓๐ +
สุทธิกปาจิตตีย์ ๙๒ +
ปาฏิเทสนียะ ๔ +
เสขิยะ ๗๕ +
อธิกรณสมถะ ๗
= ๒๒๗ (สองร้อยยี่สิบเจ็ด)
รายละเอียดทั้ง ๒๒๗ ข้อ ขอได้โปรดขวนขวายศึกษากันต่อไป
หนังสือที่ขอแนะนำให้อ่านเป็นเบื้องต้นคือ “นวโกวาท” ตามลิงก์ข้างล่างนี้
...............................................
https://ia800208.us.archive.org/.../unset0000unse_l6e2.pdf
...............................................
เพศบรรพชิต สมณเพศ หรือความเป็นพระ จะมีอยู่ได้ก็ต่อเมื่อปฏิบัติตามศีล ๒๒๗ ข้อเหล่านี้
แต่พึงทราบว่า ศีล ๒๒๗ ข้อนี้เป็นหลักใหญ่หรือเป็นพื้นฐานเบื้องต้นเท่านั้น เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “อาทิพรหมจริยกาสิกขา” ยังมีศีลข้อย่อยๆ อีกเป็นอันมากที่ภิกษุจะต้องปฏิบัติให้ถูกต้องตามพระธรรมวินัย เรียกว่า “อภิสมาจาริกาสิกขา”
พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ ของท่าน ป.อ.ปยุตฺโต บอกความหมายของคำทั้ง ๒ นี้ไว้ดังนี้ -
...............................................
อาทิพรหมจริยกาสิกขา : หลักการศึกษาอบรมในฝ่ายบทบัญญัติหรือข้อปฏิบัติเบื้องต้นของพรหมจรรย์ สำหรับป้องกันความประพฤติเสียหาย, ข้อศึกษาที่เป็นเบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์ หมายถึง สิกขาบท ๒๒๗ ที่มาในพระปาฏิโมกข์
อภิสมาจาริกาสิกขา : หลักการศึกษาอบรมในฝ่ายขนบธรรมเนียมที่จะชักนำความประพฤติ ความเป็นอยู่ของพระสงฆ์ให้ดีงามมีคุณยิ่งขึ้นไป, สิกขาฝ่ายอภิสมาจาร; เทียบ อาทิพรหมจริยกาสิกขา
...............................................
“อาทิพรหมจริยกาสิกขา” เป็นกฎระเบียบเพื่อให้ดำรงสมณเพศอยู่ได้
“อภิสมาจาริกาสิกขา” เป็นกฎระเบียบเพื่อให้สมณเพศมีความงดงามน่าเลื่อมใส
ที่ว่ามานี้เป็นพื้นฐานกว้างๆ เพื่อให้มองภาพรวมของพระภิกษุในพระพุทธศาสนาได้ออก
ตอนต่อไปจะเจาะเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับสตรีเพศ
-----------------------------------
พลเรือตรี ทองย้อย แสงสินชัย
๒๖ กันยายน ๒๕๖๕
๑๑:๓๖
[full-post]
แสดงความคิดเห็น
ข้อมูลความคิดเห็นของท่าน จะถูกตรวจสอบก่อนทุกครั้ง ฯ