ผู้ได้ฌาน ตายด้วยฌานหรือ

 

ผู้ได้ฌาน ตายด้วยฌานหรือ

   ถาม ผู้ปฏิบัติสมาธิจนเข้าถึงฌานได้นั้น เมื่อเวลาถึงแก่กรรมลง จิตของเขาจะต้องอยู่ในฌานหรือเปล่า จึงจะได้เข้าถึงพรหมโลก ตามกำลังฌานที่ได้

   ตอบ ผู้ที่ได้ฌานนั้นเวลาตาย จิตที่ทำหน้าที่เคลื่อนจากภพที่เรียกว่าจุติจิต จะมีอารมณ์เดียวกับจิตที่ทำหน้าที่นำเกิดที่เรียกว่า ปฏิสนธิจิต คือปฏิสนธิจิตมีอารมณ์อะไร จุติจิตก็มีอารมณ์อย่างนั้น ทั้งเป็นจิตประเภทเดียวกันด้วย พูดอย่างธรรมดาสามัญกว่า เขาเกิดเป็นใคร ด้วยจิตประเภทใด มีอารมณ์อะไร เวลาตายเขาก็จะต้องตายด้วยจิตประเภทเดียวกันนั้น มีอารมณ์อย่างนั้น เพราะถ้าเกิดด้วยจิตประเภทหนึ่ง ตายด้วยจิตอีกประเภท หนึ่ง เขาก็ไม่ใช่คนเดิมแล้ว เป็นคนละคนกับคนที่เกิด ด้วยเหตุนี้แหละ สัตว์ทุกชนิด ไม่ ว่ามนุษย์ เทวดา พรหม หรือแม้แต่พระพุทธเจ้า เกิดด้วยจิตประเภทใด มีอารมณ์ใด เวลา ตายก็ต้องตายด้วยจิตประเภทนั้น มีอารมณ์อย่างนั้น เปลี่ยนไม่ได้ แต่ในขณะมีชีวิตอยู่นั้น จิตจะเป็นอะไร ประเภทไหน มีอารมณ์อะไรก็ได้ แล้วแต่เหตุปัจจัย รวมความว่า ผู้ที่ได้ ฌานนั้น เวลาจะตายแม้เข้าฌานอยู่ก็ต้องออกจากฌานเสียก่อน แล้วจึงจะจุติ ทั้งนี้เพราะจิต แต่ละประเภททำหน้าที่ต่างกันและไม่ก้าวก่ายกัน ฌานจิตนั้นทำกิจได้กิจเดียว คือ ชวนะกิจ นี่หมายถึงฌานจิตของมนุษย์ที่ได้ฌาน ไม่ได้หมายถึงฌานจิตของพวกพรหม. ฌานจิตของมนุษย์ที่ได้ฌานนั้นเป็นกุศลและกิริยาเท่านั้น และทำชวนะกิจกิจเดียว ไม่ทำ หน้าที่จุติกิจ ส่วนผู้ที่เป็นพรหมนั้นเกิดด้วยผลของฌานที่เรียกว่า ฌานวิบากจิต ๆ นี้ทำ หน้าที่ปฏิสนธิกิจ ภวังค์กิจ และจุติกิจ รวม ๓ กิจ แต่ถ้าเป็นฌานกุศลจิต และฌานกิริยา จิตของพวกพรหมแล้วก็จะทำเพียงชวนะกิจกิจเดียวเท่านั้น ขอสรุปอีกทีว่า วิบากจิตที่ทำ หน้าที่ปฏิสนธิให้แก่สัตว์ใด ก็ทำหน้าที่ภวังค์และจุติให้แก่สัตว์นั้นด้วย ไม่ว่าสัตว์นั้นจะ เกิดอยู่ในภพภูมิใดก็ตาม เพราะฉะนั้นผู้ที่เข้าฌานอยู่ก็ต้องออกจากฌานเสียก่อนจึงจะจุติ คือตายได้ 

--------------------

ถามว่า "รูปวิบาก, อรูปวิบาก ที่ทำหน้าที่ ปฏิสนธิ ภวังค์ จุติ ของพวกรูปพรหม,อรูปพรหม เป็นฌานจิตหรือไม่?" ก็ต้องตอบว่า "เป็นฌานจิต" (นับเนื่องอยู่ในฌานจิต ๖๗) เมื่อเวลาเขาจุติ ก็ต้องจุติด้วยฌานจิตนั้น...อย่างที่ท่านอาจารย์กล่าวแล้ว...// 

แต่คำว่า "ได้ฌาน แล้วตายด้วยฌานหรือ" ต้องตีคำถามให้กระจ่างชัด... ถ้าถามว่า ตายด้วย...!!?  

ในกัมมจตุกกะ ท่านกล่าวว่า "บุคคลตายด้วยเหตุ ๔ อย่าง คือ อายุกขยมรณะ, กัมมักขยมรณะ, อุภยักขยมรณะ, อุปัจเฉทกมรณะ" 

[right-side]