สมเกียรติ พลเดชอุดมคุณ
มีเพื่อนๆ สงสัย สับสน จับความไม่ได้ว่า ก็ในเมื่อศีลอุโบสถ กัลยาณปุถุชนก็มีได้ พระอริยะ 8 บุคคลก็มีได้
ถามว่า 1.ทำไม ในอุโบสถสูตร พระพุทธองค์จึงทรงกล่าวว่า เป็นคุณสัมบัติเฉพาะของพระอรหันต์เล่า ?
2. แล้วที่ทรงกล่าวว่า ศีลบริสุทธิ์หมดจด มี 5 ประเภท องค์ธรรมจะไม่ขัดกันหรือ ?
ตอบ 1. คำว่า " ละได้เด็ดขาด " เป็นอรรถ ปกาสนา บอกประเด็นให้จับความได้ว่า ทำไมศีลอุโบสถจึงเป็นคุณสัมบัติเฉพาะของพระอรหันต์ โดยการพิจารณาจากรส
ซึ่งมี 2 ประเภท คือ กิจรส(รสที่เป็นกิจ) และสัมปัตติรส(รสที่เป็นคุณสัมบัติ) เป็นธรรมดาว่า บุคคลที่ละกิเลสยังไม่หมดสิ้น ก็ย่อมยังอยู่ในสฐานภาพทำกิจละกิเลสต่อไป(กิจรส) ส่วนบุคคลที่ละกิเลสได้หมดสิ้นแล้ว เท่านั้น จึงจะได้สฐานภาพเป็นเจ้าของคุณสัมบัติ(สัมปัตติรส) อุปมา เหมือนผู้เป็นโรคอยู่ ย่อมต้องสำรวมการแสลงของโรค ผู้หายขาดไม่เป็นโรคแล้ว อาการแสลงที่เกิดเพราะโรคมีอยู่ก็ย่อมหมดไปด้วย
ตอบ 2. คำว่า " ประเภท " เป็นอรรถปกาสนา บอกประเด็นให้จับความมีสภาพขององค์ธรรมได้ โดยพิจารณาจากปทัฏฐาน ซึ่งมี 2 อาการ คือ อาการที่ยังปรากฏเป็นเหตุอยู่ นิยมเรียกกันว่า " อาการปรากฏ " และ อาการที่ปรากฏเป็นผลแล้ว นิยมเรียกกันว่า " ผลปรากฏ "
ศีลบริสุทธิ์ 5 ประเภท จึงมีองค์ธรรม ปรากฏสภาพดังนี้
1. ปริยันตปาริสุทธิศีล อันเป็นศีลของอนุปสัมบัน องค์ธรรม คือ อุโบสถศีล มีสภาพเป็น อาการปรากฏ
2. อปริยันตปาริสุทธิศีล อันเป็นศีลของอุปสัมบัน องค์ธรรมคือ สิกขาบทศีล มีสภาพเป็น อาการปรากฏ
3. ปริปุณณปาริสุทธิศีล อันเป็นศีลของกัลยาณปุถุชนที่ปฏิบัติวิปัสสนาได้ถูกต้อง องค์ธรรม คือ วิปัสสนาญาณตั้งแต่นามรูปปริเฉทญาณถึงสังขารุเปกขาญาณ มีสภาพเป็น ผลปรากฏ
4. อปรามัฏฐปาริสุทธิศีล อันเป็นศีลของพระเสขะ 7 บุคคล องค์ธรรม คือ การละสักกายทิฏฐิได้เด็ดขาดในโสดาปัตติมรรค มีสภาพเป็นผลปรากฏ
5. ปฏิปัสสัทธิปาริสุทธิศีล อันเป็นศีลของพระขีณาสพที่กิเลสสงบระงับได้สิ้นเชิงแล้ว องค์ธรรมก็คือ ศีลในอรหัตตผลญาณ มีสภาพเป็นผลปรากฏ
รายละเอียดข้อมูลเหล่วนี้ เพื่อนสหธรรมิกหาศึกษาใด้ในคัมภีร์นิสสยอักษรโบราณ โดยส่วนตัวผู้ประมวลข้อมูลชอบอักษรล้านช้างมาก
เพราะถึงแม้นคัมภีร์ โยชนา จะอธิบายศัพท์และไวยากรณ์เป็นหลัก คัมภีร์คัณฐีบทจะอธิบายศัพท์ที่เข้าใจยากเป็นหลักก็ตาม ถ้าในกรณีที่ผู้ศึกษาจะจับเอาใจความได้ยาก หรือเกิดความสับสนขึ้นได้ ท่านมักจะขมวดเป็นปมทิ้งไว้ให้ ช่วยให้ผู้ศึกษาเร้าใจ
ประสงค์จะทราบข้อมูลทั้งเชิงลึก(อรรถกถา,ฎีกา) ทั้งเชิงกว้าง(นิสสย) คงเป็นกุศโลบายนี้กระมัง ทำให้ภูมิภาคนี้ในอดีตเป็นศูนย์กลางเล่าเรียนมูลกัจจายนะที่ยิ่งใหญ่มาก แต่ในปัจจุบันกลับเป็นที่น่าเสียดายว่าคัมภีร์อักษรล้านช้างเหลือน้อยที่สุด
------------///------------
แสดงความคิดเห็น
ข้อมูลความคิดเห็นของท่าน จะถูกตรวจสอบก่อนทุกครั้ง ฯ