คัมภีร์สุตตนิบาต เป็นไฉน?

 

สมเกียรติ พลเดชอุดมคุณ

คัมภีร์สุตตนิบาต เป็นไฉน? มีประโยชน์เช่นไร?

   เป็นชุดพระสูตร ที่แสดงการโต้ตอบกันด้วยปฏิภาณ(ไหวพริบ)

   มีประโยชน์แสดงวุฒิภาวะ คือไม่จำเป็นต้องแตกหักกันด้วยมานะ(ความถือตัว) และด้วยทิฏธิ(ความคิดเห็น) แต่กลับได้มิตรภาพจากคู่สนทนา และคู่สนทนาก็เข้าใจธรรมะอย่างซาบซึ้งด้วย ตัวอย่างเช่น ในกสิภารทวาชสูตร พราหมณ์ชื่อ ภารทวาชะกำลังไถนาอยู่ เห็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเที่ยวบิณฑบาตอยู่ จึงทูลถามพระผู้มีพระภาคด้วยความตำหนิดูหมิ่นเป็นคนเกียจคร้านเอาแต่เที่ยวขอเขากินว่า ข้าพเจ้าต้องไถหว่านจึงจะได้บริโภค ท่านก็ต้องไถหว่านบ้างสิ พระผู้มีพระภาภตรัสตอบว่า เราเองก็ต้องไถหว่านเหมือนกัน พราหมณ์จึงย้อนถามถึงอุปกรณ์ไถหว่าน พระองค์ตรัสตอบว่า เรามีศรัทธาเป็นพืช, มีความเพียรเป็นฝน, มีปัญญาเป็นแอกและไถ, มีความละอายใจเป็นงอนไถ, มีใจเป็นเส้นเชือก, มีสติเป็นผาลไถ.จากที่พราหมณ์รังเกียจเพราะเห็นว่าพระองค์เกียจคร้าน ครั้นพอเข้าใจธรรมะที่แสดง ก็พลันเสื่อมใสศรัทธาพระองค์ แล้วนิมนต์ให้ฉันภัตตาหาร ทรงกลับปฏิเสธด้วยความเคารพพระธรรมว่า การแสดงธรรมไม่ใช่เพื่อการขอ แต่เพื่อการโปรดสัตว์.

   ผู้ศึกษาคัมภีร์สุตตนิบาต ซึ่งมี 5 วรรค 70 สูตร นอกจากจะเกิดศรัทธาเลื่อมใสต่อปฏิภาณที่พึงฝึกฝนแล้ว ยังจะทราบประโยชน์ในการแบ่งแยกพระสูตรเป็นแต่ละคัมภีร์(15 คัมภีร์)ในหมวดขุททกนิกายอีกด้วย ตัวอย่างเช่น เมตตาสูตร ในคัมภีร์สุตตนิบาตพึงใส่ใจการฝึกฝนปฏิภาณ เพื่อให้เกิดทักษะ ส่วนเมตตาสูตรในคัมภีร์ขุททกปาฐะพึงใส่ใจการสวดสาธยาย เพื่อกำจัดภัยในการเจริญสมณธรรมเป็นต้นเถิด สมดังที่โบราณาจารย์กล่าวว่า การศึกษาพระสูตรไม่พึงเข้าใจเนื้อความอย่างเดียวเท่านั้น พึงทราบทั้งลักษณะของสูตร ทั้งความประสงค์ของสูตร ถึงจะได้ประโยชน์เต็มที่ คือ ประโยชน์สูงสุดนั่นแล

[full-post]