สมเกียรติ พลเดชอุดมคุณ
สาระน่ารู้เรื่องบารมี
1. ธรรมที่เป็นบารมีได้มีลักษณะเป็นเช่นไร?.
2. แต่ละบารมี มีลักษณะอย่างไร?
- มีการอนุเคราะห์ผู้อื่น เป็นลักษณะ
- มีการอุปการะผู้อื่นโดยไม่หวั่นไหว เป็นกิจ
- มีการแสวงหาสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่ตนและผู้อื่น เป็นผลปรากฏ
- มีความกรุณา เป็นเหตุใกล้ให้เกิดขึ้น
ด้วยข้อกำหนด(ลักขณาทิจตุกกะ)ทั้ง 4 นี่เอง ธรรมที่เป็นบารมีจึงมีได้ 10 ประเภท ดังนี้
1. ทานบารมี
- ปริจฺจาคลกฺขณา มีการบริจาค เป็นลักษณะ
- เทยฺยธมฺเม โลภวิทฺธํสนรสา มีการกำจัดความโลภ เป็นกิจ
- อนาสตฺติปจฺจุปฏฺฐานา มีการไม่ติดข้อง (ไม่เสียดาย) เป็นผลปรากฏ
- ภววิภวสมฺปตฺติปจฺจุปฏฺฐานา วา, ปริจฺจชิตพฺพวตฺถุปทฏฺฐานา มีภวและวิภวสมบัติ หรือ มีวัตถุที่ควรบริจาค เป็นเหตุใกล้ให้เกิดขึ้น
2. ศีลบารมี
- สีลนลกฺขณา มีการสมาทานที่ตั้งมั่น(สีลนะ)ต่อสุจริตธรรม เป็นลักษณะ
- ทุสฺสีลฺยวิทฺธํสนรสา, อนวชฺชรสา วา มีการกำจัดความเป็นผู้ทุศีลหรือทุจริตธรรม หรือมีความไม่มีโทษ เป็นกิจ
- โสเจยฺยปจฺจุปฏฺฐานา มีความเป็นผู้สะอาดกาย-วาจา เป็นผลปรากฏ
- หิโรตฺตปฺปปทฏฺฐานา มีหิริและโอตตัปปะ เป็นเหตุใกล้ให้เกิดขึ้น
3. เนกขัมมบารมี
- กามโต จ ภวโต จ นิกฺขมนลกฺขณา มีการหลีกออกจากกามหรือจากภพ เป็นลักษณะ
- ตทาทีนววิภาวนรสา มีการเห็นโทษ เปิดเผยโทษของกาม เป็นกิจ
- ตโต เอว วิมุขภาวปฺปจฺจุปฏฺฐานา มีการเว้นห่างจากโทษของกาม เป็นผลปรากฏ
- สํเวคปทฏฺฐานา มีความสลดสังเวชใจ เป็นเหตุใกล้ให้เกิดขึ้น
4. ปัญญาบารมี
- ยถาสภาวปฏิเวธลกฺขณา มีการรู้สภาวธรรมตามที่เป็นจริง(ไม่ผิดพลาดดุจนักแม่นธนูยิงไม่ไม่พลาดเป้า)เป็นลักษณะ
- อกฺขลิตปฏิเวธลกฺขณา วา กุสลิสฺสาสขิตฺตอุสุปฏิเวโธ วิย มีการกำจัดการกระทำที่หลงงมงาย(ดุจแสงประทีปกำจัดความมืด) เป็นกิจ
- วิสโยภาสนรสา ปทีโป วิย, อสมฺโมหปจฺจุปฏฺฐานา อรญฺญคตสุเทสิโก วิย มีความไม่หลงประเด็น(ดุจคนนำทางนำพาไปถูกทาง) เป็นผลปรากฏ
- สมาธิปทฏฺฐานา จตุสจฺจปทฏฺฐานา วา มีสมาธิ หรือสัจจะ ๔ เป็นเหตุใกล้ให้เกิดขึ้น
5. วิริยบารมี
- อุสฺสาหลกฺขณา มีความอุตสาหะ เป็นลักษณะ
- อุปตฺถมฺภนรสา มีการอุปถัมภ์ เป็นกิจ
- อสํสีทนปจฺจุปฏฺฐานา มีการไม่จมปัก เป็นผลปรากฏ
- วีริยารมฺภวตฺถุปทฏฺฐานา, สํเวคปทฏฺฐานา วา มีวัตถุปรารภความเพียร หรือวัตถุอันเป็นที่ตั้งแห่งความสังเวช เป็นเหตุใกล้ให้เกิดขึ้น
6. ขันติบารมี
- ขมนลกฺขณา มีการยอมรับความเป็นจริงได้(อธิวาสนะ) เป็นลักษณะ
- อิฏฺฐานิฏฺฐสหนรสา มีการกำจัดความชอบใจ และความขัดเคืองใจ เป็นกิจ
- อธิวาสนปจฺจุปฏฺฐานา อวิโรธปจฺจุปฏฺฐานา วา มีความข่มใจคือความไม่โกรธ เป็นผลปรากฏ
- ยถาภูตทสฺสนปทฏฺฐานา มีความเข้าใจสภาพความเป็นจริงตามที่ปรากฏ เป็นเหตุใกล้ให้เกิดขึ้น
7. สัจจบารมี
- อวิสํวาทนลกฺขณา มีการกล่าวตรงกับความเป็นจริง เป็นลักษณะ
- ยถาสภาววิภาวนรสา มีการกล่าวอ้างความเป็นจริง เป็นกิจ
- สาทุตาปจฺจุปฏฺฐานา มีความเชื่อมั่นความเป็นจริง เป็นผลปรากฏ
- โสรจฺจปทฏฺฐานา มีความตั่งมั่นต่อความเป็นจริง เป็นเหตุใกล้ให้เกิดขึ้น
8. อธิฏฐานบารมี
- โพธิสมฺภาเรสุ อธิฏฺฐานลกฺขณา มีความมุ่งมั่นโพธิสมภาร เป็นลักษณะ
- เตสํ ปฏิปกฺขาภิภวนรสา มีการกำจัดธรรมทีครอบงำโพธิสมภาร เป็นกิจ
- ตตฺถ อจลตาปจฺจุปฏฺฐานา มีความไม่หวั่นไหวธรรมที่ครอบงำโพธิสมภาร เป็นผลปรากฏ
- โพธิสมฺภารปทฏฺฐานา มีโพธิสมภาร เป็นเหตุใกล้ให้เกิดขึ้น
9. เมตตาบารมี
- หิตาการปฺปวตฺติลกฺขณา มีความปรารถนาดี เป็นลักษณะ
- หิตูปสํหารรสา อาฆาตวินยรสา วา มีการนำประโยชน์เกื้อกูลเข้าไป หรือ มีความกำจัดความปองร้าย เป็นกิจ
- โสมฺมภาวปจฺจุปฏฺฐานา มีความอ่อนโยนนิ่มนวล เป็นผลปรากฏ
- สตฺตานํ มนาปภาวทสฺสนปทฏฺฐานา มีสัตว์บุคคลที่น่ารักน่าเอ็นดู เป็นเหตุใกล้ให้เกิดขึ้น
10. อุเบกขาบารมี
- มชฺฌตฺตาการปฺปวตฺติลกฺขณา มีความเป็นกลาง เป็นลักษณะ
- สมภาวทสฺสนรสา มีการกำจัดความเอนเอียง เป็นกิจ
- ปฏิฆานุนยวูปสมปจฺจุปฏฺฐาน มีความปราศจากความยินดียินร้าย เป็นผลปรากฏ
- กมฺมสฺสกตาปจฺจเวกฺขณปทฏฺฐานา มีการพิจารณาถึงความที่สัตว์มีกรรมเป็นของตน เป็นเหตุใกล้ให้เกิดขึ้น
(จากอรรถกถาจริยาปิฏฏ ปกิณณกกถา)
[full-post]
แสดงความคิดเห็น
ข้อมูลความคิดเห็นของท่าน จะถูกตรวจสอบก่อนทุกครั้ง ฯ