คิดไปเขียนไป (๖)
------------------
เมื่อได้ฟังหงส์พี่บอกถึงอานุภาพของเนรุบรรพตว่า ทำให้ทุกอย่างมีสีทองเหมือนกันหมด แยกไม่ออกบอกไม่ได้ว่าอะไรดีอะไรไม่ดี หงส์น้องจึงกล่าวขึ้นว่า -
..................................................
อมานนา ยตฺถ สิยา สนฺตานํ วา วิมานนา
หีนสมฺมานนา วาปิ น ตตฺถ วสตี วเส ฯ
ณ ที่ใด มีแต่ความไม่นับถือกัน
ดูหมิ่นคนดี
นับถือคนเลว
ณ ที่นั้น ไม่ควรอยู่
ยตฺถ อลโส จ ทกฺโข จ สูโร ภีรุ จ ปูชิยา
น ตตฺถ สนฺโต วสนฺติ อวิเสสกเร นเค ฯ
ณ ที่ใด
คนเกียจคร้านกับคนขยัน
คนกล้ากับคนขลาด
ได้รับการยกย่องนับถือเสมอกัน
คนดีๆ ย่อมไม่อยู่ ณ ที่นั้น-
ซึ่งแยกคนให้แตกต่างกันไม่ได้
นายํ เนรุ วิภชติ หีนอุกฺกฏฺฐมชฺฌิเม
อวิเสสกโร เนรุ หนฺท เนรุํ ชหามเส ฯ
เนรุบรรพตนี้แยกแยะไม่ได้-
ว่าใครต่ำสูงหรือปานกลาง
เนรุบรรพตไม่ทำให้เห็นความแตกต่าง
ไปกันเถอะ ทิ้งเนรุบรรพตไปเถอะ
บาลี: เนรุชาดก ฉักกนิบาต พระไตรปิฎกเล่ม ๒๗ ข้อ ๘๕๒-๘๕๔
ไทย: ทองย้อย แสงสินชัย แปล
..................................................
นักเรียนบาลีท่านใด เห็นว่าที่แปลนี้ไม่ถูกตามหลักภาษาหรือตามหลักธรรม กรุณาแก้ไขแปลใหม่ได้
หรือเห็นว่าที่แปลนี้ก็ไม่ผิดหรอก แต่น่าจะแปลให้ดีกว่านี้ได้อีก ก็สามารถแปลใหม่ได้เช่นกัน
......................
สองหงส์พี่น้องกล่าวกันดังนี้แล้วก็บินจากเนรุบรรพตไป
จบเรื่องเล่าแล้วพระพุทธองค์ทรงแสดงอริยสัจสี่สืบต่อไป
จบอริยสัจ ภิกษุรูปนั้นบรรลุธรรมเป็นพระโสดาบัน
......................
หงส์พี่มาเกิดเป็นพระพุทธองค์
หงส์น้องมาเกิดเป็นพระอานนท์
เนรุชาดกมีเนื้อความดังแสดงมา ด้วยประการฉะนี้
......................
ทีนี้ก็มาถึงเรื่องสำคัญเรื่องหนึ่ง-ที่ผมเห็นว่า ถ้าไม่เอามาพูดก็เท่ากับไม่รักกันจริง
เรื่องก็คือ เมื่อผมค้นเรื่องเนรุชาดกในพระไตรปิฎกและอรรถกถาแปลชุด ๙๑ เล่ม อ่านเรื่องในอรรถกถาที่ท่านแปลไว้ ก็พบว่ามีความตอนหนึ่งที่แปลผิดอย่างฉกรรจ์
ความตอนที่ว่านี่ ตัวชาดกในพระไตรปิฎก ภาษาบาลีว่า -
..................................................
นายํ เนรุ วิภชติ
หีนอุกฺกฏฺฐมชฺฌิเม
บาลี: เนรุชาดก พระไตรปิฎกเล่ม ๒๗ ข้อ ๘๕๔
..................................................
พระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับหลวงแปลไว้ว่า -
..................................................
เนรุบรรพตนี้ย่อมไม่จำแนกคนชั้นเลว คนชั้นกลาง และคนชั้นสูง
- พระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับหลวง เล่ม ๒๗ ข้อ ๘๕๔ หน้า ๑๘๖
..................................................
พระไตรปิฎกและอรรถกถาแปลชุด ๙๑ เล่ม แปลไว้ว่า -
..................................................
เขาเนรุนี้จะไม่คบคนที่เลว คนชั้นสูง และคนขนาดกลาง
- พระไตรปิฎกและอรรถกถาแปล เล่ม ๕๙ หน้า ๔๖ และ ๔๙
..................................................
ครั้นมาถึงคำอธิบายของอรรถกถา อรรถกถายกความข้อนี้ไปอธิบายว่า -
..................................................
หีนมุกฺกฏฺฐมชฺฌิเมติ ชาติโคตฺตกุลปฺปเทสสีลาจารญาณาทีหิ หีเน จ มชฺฌิเม จ อุกฺกฏฺเฐ จ อยํ น วิภชติ ฯ
- ชาตกัฏฐกถา ภาค ๕ หน้า ๓๐
..................................................
พระไตรปิฎกและอรรถกถาแปลชุด ๙๑ เล่ม แปลไว้ว่า -
..................................................
บทว่า หีนฺมุกฺกฏฺฐมชฺฌิเม ความว่า ผู้นี้จะไม่คบทั้งคนเลว ทั้งคนปานกลาง และคนชั้นสูง โดยชาติ โคตร ตระกูล ท้องถิ่น ศีล อาจาระ และญาณเป็นต้น.
- พระไตรปิฎกและอรรถกถาแปล เล่ม ๕๙ หน้า ๕๐
..................................................
คำที่แปลผิดก็คือ “นายํ ... วิภชติ” ในพระไตรปิฎก หรือ “อยํ น วิภชติ” ในอรรถกถา
“นายํ ... วิภชติ” พระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับหลวงแปลถูกต้องแล้ว คือแปลว่า “เนรุบรรพตนี้ย่อมไม่จำแนก ...” คือไม่แยกแยะว่าสัตว์อะไรเป็นสัตว์อะไร แต่ทำให้เป็นสีทองเหมือนกันหมด
“วิภชติ” แปลว่า “ย่อมจำแนก” คือแยกแยะแจกแจงให้รู้ว่าอะไรเป็นอะไร แตกต่างกันอย่างไร
แต่พระไตรปิฎกและอรรถกถาแปลชุด ๙๑ เล่ม แปล “วิภชติ” ว่า “คบ” (นายํ ... วิภชติ = เขาเนรุนี้จะไม่คบ)
คำที่แปลว่า “คบ” คือ “ภชติ”
“วิภชติ” แปลว่า “จำแนกแยกแยะ” (to distribute, divide; to distinguish, dissect, divide up, classify)
“ภชติ” แปลว่า “คบ” (to associate with, keep companionship with)
เป็นอันว่า -
ภาษาบาลีพูดว่า “ไม่จำแนก”
ภาษาไทยเอามาพูดว่า “ไม่คบ”
ไปคนละโลก
คนที่ไม่รู้ภาษาบาลี (ซึ่งเป็นคนส่วนมาก) อ่านแต่ภาษาไทย จะรับเอาข้อมูลแบบไหนเข้าไป
แล้วจะเกิดอะไรขึ้น
พระไตรปิฎกและอรรถกถาแปลชุด ๙๑ เล่ม จะมีที่แปลผิดพลาดคลาดเคลื่อนอีกสักกี่แห่ง ก็รู้ไม่ได้
แล้วจะทำอย่างไรกัน?
พลเรือตรี ทองย้อย แสงสินชัย
๒ สิงหาคม ๒๕๖๖
๑๘:๓๘
[full-post]
แสดงความคิดเห็น
ข้อมูลความคิดเห็นของท่าน จะถูกตรวจสอบก่อนทุกครั้ง ฯ