วจนัตถะ
ปุเร ชายิตฺถาติ = ปุเรชาโต สกาวธรรมที่เกิดก่อนปัจจยุปบันธรรม ชื่อว่า ปุเรชาตะ
ปุเรชาโต จ โส ปจฺจโย จาติ = ปุเรชาตปจฺจโย ธรรมที่เกิดก่อนนั้นด้วย เป็นปัจจัยด้วย ชื่อว่า ปุเรชาตปัจจัย
อธิบายในปุเรชาตปัจจัยโดยสังเขป
บันธรรมเกิดขึ้นทีหลัง และในการเกิดก่อนของปัจจัยธรรมนั้น เมื่เกิดขึ้นแล้วยังคงมีอยู่ ยังไม่ดับ
ปุเรชาตปัจจัย นี้ หมายความว่า ปัจจัยธรรมนั้นเกิดก่อน แล้วช่วยอุดหนุนให้ปัจจยุปบันต่อไป คือยังอยู่ในระหว่างฐีติปัตตะนั่นเอง ถ้าหากว่าเกิดก่อนแล้วดับไป ก็เป็นปัจจัยธรรมไม่ได้ และเป็นปุเรชาตปัจจัยไม่ได้ ในที่นี้ท่านอุปมาเหมือนพระอาทิตย์และพระจันทร์ ซึ่งเกิดมีขึ้นก่อนสัตว์ทั้งหลายในโลก และสัตวํโลกทั้งหลายนั้นก็ได้อาศัยพระอาทิตย์และพระจันทร์เป็นอยู่ตลอดมา โดยที่พระอาทิตย์กับพระจันทร์นั้นก็ยังคงมีอยู่ ฉันใด พระอาทิตย์กับพระจันทร์ก็เปรียบได้กับปุเรชาตปัจจัย สัตว์โลกทั้งหลายเปรียบได้กับปุเรชาตปัจจยุปบัน ฉันนั้น
ปุเรชาตปัจจัย นี้ ได้แก่ รูปธรรมซึ่งเกิดขึ้นก่อน และรูปธรรมนี้ยังไม่ดับไป คือยังอยู่ในระหว่างรูปฐีติปัตตะ ย่อมเป็นปัจจัยแก่นามธรรม คือจิตและเจตสิกให้เกิดขึ้นเป็นปัจจยุปบันธรรม ดังที่ได้อธิบายมาแล้ว
----------------///-----------------
แสดงความคิดเห็น
ข้อมูลความคิดเห็นของท่าน จะถูกตรวจสอบก่อนทุกครั้ง ฯ