สาระจากสภาพความเป็นกลุ่มก้อน(ฆนะ)ทั้ง 4 ประการ

 

สมเกียรติ พลเดชอุดมคุณ

สาระจากสภาพความเป็นกลุ่มก้อน(ฆนะ)ทั้ง 4 ประการ ที่ปิดบังอนัตตลักษณะสำคัญเป็นไฉน?

   ธรรมะมีทั้งปวัตตินัย(นัยความเป็นไปของสภาวธรรม) และทั้งปฏิบัตินัย(นัยการปฏิบัติ)  ซึ่งทั้งสองนัยต่างต้องอาศัยซึ่งกันและกัน กล่าวคือถ้าไม่รู้ปวัตตินัยอย่างละเอียดทั่วถึง ปฏิบัตินัยก็ผิดได้ ทำนองเดียวกัน ถ้าไม่รู้ปฏิบัตินัยอย่างละเอียดทั่วถึง ปวัตตินัยก็ผิดได้ เช่นเพื่อนสหธรรมิกบางท่านถือเอาแต่รูป 28 เท่านั้น โดยไม่เหลียวแลสภาพความเป็นก้อนประเภท " กิจจฆนะ " (คือสภาพความเป็นกลุ่มก้อนที่นามธรรมมีจิตเป็นต้น และรูปธรรมมีธาตุสี่เป็นต้น ประสานเนื่องกัน เช่น การยืน การนั่ง การนอน อันเป็นจิตตชรูปก็จะมีธาตุหนัก คือ ธาตุดินและธาตุน้ำเป็นประธาน ส่วนการเดิน การเหยียด การคู้อันเป็นจิตตชรูป ก็จะมีธาตุเบา คือ ธาตุลมและธาตุไฟเป็นประธาน) อันเป็นปวัตตินัยก็จะปฏิเสธว่า การกำหนดรูปอิริยาบถสี่ในหมวดกายานุปัสสนาสติปัฏฐานไม่มี แล้วก็แถไปว่า มีแต่การกำหนดธาตุสี่ ทั้งที่มีทั้งสองบรรพ(ข้อ) ผู้เป็นอาจารย์เช่นนี้ ในคัมภีร์นิสสยะ อักษรธรรมล้านช้างกล่าวติงว่าเป็นเหมือนหมอไม่รอบรู้โรคทุกโรค(=ไม่รู้ทั่วถึงบรรพทั้งหมดในสติปัฏฐาน) ใช่แต่เท่านั้นการไม่รอบรู้สภาพความเป็นกลุ่มก้อนทั้งสี่ ก็ไม่ต่างไปจากหมอที่ไม่รอบรู้คุณสมบัติของยา เช่นว่า

   สมูหฆนะ ใช้ขณะกำหนดแยกรูปนาม เพื่อกำจัดอัตตวิปปัลลาส อันเป็นเหตุให้เกิดอัตตานุทิฏฐิ

   อารัมมณฆนะ ใช้ขณะแยกนามขันธ์ที่มีอารมณ์เดียวกัน เพื่อจำกัดสุภวิปปัลลาส อันเป็นเหตุให้เกิดอัสมิมานะ

   กิจจฆนะ ใช้ขณะแจกรูปอิริยาบถ เพื่อจำกัดสุขวิปปลาส อันเป็นเหตุให้สำคัญว่าอิริยาบถใหม่เป็นสุขอยู่ร่ำไป

   สันตติฆนะ ใช้เป็นเหตุให้รู้ว่า สติสัมปชัญญะเจริญงอกงาม รู้เท่าทันความสืบต่อของสภาวธรรม ด้วยการเห็นการเกิดดับฉับพลันทันทีไม่มีระหว่างคั่น ที่เรียกว่าเห็นแบบสันตติขาดนั่นเอง อันจะมีสภาวธรรมที่เป็นปฏิปักษ์ต่อปปัญจธรรม(ธรรมอันเป็นเหตุ ให้เนิ้นช้าในวัฏฏทุกข์) มีสามประการ คือ ตัณหา มานะ ทิฏฐิ รองรับให้รอบรู้เห็นประจักษ์ได้ เช่น

   รอบรู้ว่า " โก คจฺฉติ (ใครเดิน) " ก็มีรูปเดินรองรับ ไม่ใช่เราเดิน ทำลายความเห็นผิดว่าเราเดิน

   รอบรู้ว่า " กสฺส คมนํ(การเดินเป็นของใคร) " การเดินเป็นของรูป ก็จะทำลาย มานะ คือ

การถือตัวว่า เราเป็นผู้ปฏิบัติกรรมฐาน

   รอบรู้ว่า " กึ การณา คจฺฉติ(เพราะเหตุใรจึงเดิน) เพราะทุกข์บังคับ ก็จะทำลายตัณหาได้แล

   เพื่อประโยชน์แก่การทำวัฏฏทุกข์ให้สิ้นไป ให้สั้นลง ควรหรือไ่ม่หนอ ที่เพื่อนสหธรรมิกพึงศึกษาทั้งปวัตตินัยและทั้งปฏิบัตินัยให้รอบรู้จริงๆจึงจะเข้าถึงนัยปฏิเวธได้ครับ(คัมภีร์นิสสยะ อักษรปัลลวะ อักษรสิงหล อักษรธรรมล้านช้าง)