สมเกียรติ พลเดชอุดมคุณ
สัจจะ 4 เป็นไฉน? องค์ธรรม ก็คือ
1. ทุกขสัจจ์ ได้แก่ โลกิยจิต 81 เจตสิกที่ประกอบ 51(เว้นโลภะ) รูป 28 รวม 160
2. สมุทัยสัจจ์ ได้แก่ โลภะ(กามตัณหา,ภวตัณหา,วิภวตัณหา)
3. นิโรธสัจจ์ ได้แก่ นิพพาน
4. มรรคสัจจ์ ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ( 2 องค์นี้ เป็นฝ่ายปัญญา สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ( 3 องค์นี้เป็นฝ่ายศีล) สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ( 3 องค์นี้ เป็นฝ่ายสมาธิ)
ถามว่า ในวิปัสสนาภูมิ 6 เน้น ขันธ์ 5 อายตนะ 12 ธาตุ 18.อินทรีย์ 22 สัจจะ 4 ปฏิจจสมุปปาท 12 แต่ในวิปัสสนาญาณ เน้น สัจจะ 4 ทรงมีพระประสงค์อะไรหรือ?
ตอบว่า ในวิปัสสนาภูมิ 6 ทรงเน้นเป็นอารมณ์ เพราะผู้เจริญวิปัสสนา มีอัทธยาสัยพื้นเพจิตใจสสมมาต่างกัน เช่น พระปัญจวรรคคีต้องสอนวิปัสสนาภูมิหมวดขันธ์ 5 พระชฎิล 3 พี่น้องต้องสอนวิปัสสนาภูมิหมวดอายตนะ 12 พระยศต้องสอนวิปัสสนาภูมิหมวดสัจจะ 4 เป็นต้น จึงจะตรงกับอัทธยาสัยที่ได้สสมมา อันจะเป็นเหตุให้วิปัสสนาญาณเจริญได้ไม่ติดขัด ส่วนในวิปัสสนาญาณทรงเน้นสัจจะ 4 เป็นกิจ คือผู้เจริญวิปัสสนาด้วยวิปัสสนาภูมิใดก็ตาม แม้หมวดสัจจะ 4 ก็ดี(เป็นอารมณ์)ก็ล้วนต้องทำกิจสัจจะ 4 ทั้งนั้นจึงจะบรรลุมรรคผลได้
สมดังท่านพระสารีบุตรเถระกล่าวไว้ใน มหาหัตถิปโทปมสูตร มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ว่า
" เสยยถาปิ อาวุโส ยานิกานิจิ ชงฺคลานํ ปาณานํ ปทชาตานิ ฯเปฯ เอวเมวโข อาวุโส เยเกจิ กุสลา ธมฺมา สพฺเพเต จตูสุ อริยสจฺเจสุ สงฺคหํ คจฺฉนฺติ ฯ"
แปลความว่า " ดูก่อนท่านทั้งหลาย รอยเท้าของสัตว์ทั้งหลายที่อาศัยพื้นดินเหล่าใดเหล่าหนึ่งก็ตาม รอยเท้าของสัตว์เหล่านั้นย่อมถึงความรวมลงได้ในรอยเท้าช้าง ย่อมกล่าวได้ว่า รอยเท้าช้างเป็นยอดของรอยเท้าทั้งหลายเหล่านั้นโดยความใหญ่โตแม้ฉันใด ดูก่อนอาวุโส กุศลเหล่าใดเหล่าหนึ่งก็ตาม กุศลธรรมทั้งหลายเหล่านั้น ย่อมถึงการสงเคราะห์เข้าได้ในอริยสัจจะ 4 แล"
พระอรรถกถาจารย์ ขยายความว่า คำว่า
" กุศลธรรมทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่ง ก็คืิอ วิปัสสนาภูมิเหล่าใดเหล่าหนึ่ง"
ส่วนนิสสยาจารย์ อธิบายความว่า " โดยเหตุที่การกำหนดทุกข์ ก็คือกำหมดสภาวธรรมต่างๆ ที่จำแนกเป็น ขันธ์ 5 อายตนะ 12 เป็นต้น ในส่วนที่เป็นทุกขสัจจ์นั่นเอง แต่เพราะความที่สัตว์โลกมีอัชฌาสัยจริตไม่เหมือนกัน การจับกำหนดสภาวธรรมให้เข้าถึงทุกข์ได้ จึงมีความแตกต่างกัน บางคนเข้าถึงทุกข์ได้ต้องจับกำหนดสภาวธรรมโดยความเป็นขันธ์ แต่อีกบางคนต้องจับกำหนดโดยความเป็นอายตนะเป็นต้น
เมื่ิอสัตว์โลกมีอัชฌาสัยจริตเป็นต้น ไม่เหมือนกันเช่นนี้ พระพุทธเจ้า เมื่อทรงจะชี้ให้เขาทั้งหลายเห็นสภาวธรรมเป็นทุกข์ จึงทรงจำแนกสภาวธรรมเหล่านั้นออกโดยความเป็นขันธ์ 5 อายตนะ 12 ธาตุ 18 อินทรีย์ 22 สัจจะ 4 ปฏิจจสมุปปาท 12 เพื่อแสดงให้เหมาะสมแก่อัชฌาสัย และ จริต เป็นต้นของเขาเหล่านั้นนั่นแล
(วิสุทธิมรรค มหาฎีกา ปฏิสัมภิทามรรค นิสสยักษรปัลลวะ อักษรสิงหล)
[full-post]
แสดงความคิดเห็น
ข้อมูลความคิดเห็นของท่าน จะถูกตรวจสอบก่อนทุกครั้ง ฯ