หาความรู้-ให้ความรู้ (๑)
-------------------
จะได้ไม่พูดเพี้ยนเขียนผิด
ผมอ่านวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี ที่คำว่า “พระศรีอริยเมตไตรย” มีข้อความขึ้นต้นว่า
.........................................................
พระศรีอริยเมตไตรย หรือพระเมตไตรย (บาลี: Metteyya, เมตฺเตยฺย; สันสกฤต: मैत्रेय, ไมเตฺรย) หรือที่นิยมเรียกว่า พระศรีอาริย์ เป็นพระโพธิสัตว์ผู้จะได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าพระองค์ที่ 5 และองค์สุดท้ายแห่งภัทรกัปนี้ พุทธศาสนิกชนเชื่อว่าเมื่อศาสนาของพระโคตมพุทธเจ้าสิ้นสุดไปแล้ว โลกจะล่วงเข้าสู่ยุคแห่งความเสื่อมถอย อายุขัยของมนุษย์ลดลงจนเหลือ 10 ปี ก็เข้าสู่ยุคมิคสัญญี ผู้สลดใจกับความชั่วก็หันมารวมกลุ่มกันทำความดี จากนั้นอายุขัยเพิ่มขึ้นถึง 1 อสงไขยปี แล้วจึงลดลงอีกจนเหลือ 80,000 ปี ในยุคนี้จะมีพระโพธิสัตว์ที่บำเพ็ญบารมีครบ 80 อสงไขยแสนมหากัป ลงมาตรัสรู้เป็น พระเมตไตรยพุทธเจ้า
ที่มา: วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี อ่านเมื่อ ๒๙ มีนาคม ๒๕๖๗ เวลา ๑๘:๑๕ น.
.........................................................
มีคำที่อยากชวนให้พิจารณา คือคำว่า “พุทธศาสนิกชนเชื่อว่า”
เมื่อพูดถึงเรื่องเกี่ยวกับพระศาสนา เรามักสับสนหรือแยกไม่ออกว่า อย่างไรคือ “ความเชื่อ” และอย่างไรคือ “ความจริง” เมื่อเห็นอะไรที่แสดงออกมาจึงมักใช้คำเรียกรวม ๆ ไปว่า “เชื่อว่า” “เชื่อกันว่า” “ชาวพุทธเชื่อว่า”
ขอยกตัวอย่างเทียบเคียงให้เห็นชัด ๆ
.........................................................
เชื่อกันว่าคนเราเกิดมาแล้วต้องตาย
.........................................................
ใช้คำว่า “เชื่อกันว่า” ถูกหรือไม่?
คนตายมีให้เราเห็นอยู่โทนโท่ เห็นประจักษ์อยู่ชัด ๆ การที่คนเกิดมาแล้วต้องตายจึงไม่ใช่ “ความเชื่อ” แต่มันคือ “ความจริง”
.........................................................
เชื่อกันว่าถ้าเอาเด็กทารกลอดท้องช้าง เด็กคนนั้นจะอายุยืน
.........................................................
ใช้คำว่า “เชื่อกันว่า” ถูกหรือไม่?
เด็กทารกที่เอาลอดท้องช้าง อายุยืนก็มี อายุสั้นก็มี และที่อายุยืนนั้นก็ไม่อาจพิสูจน์ได้ว่าอายุยืนเพราะลอดท้องช้างหรืออายุยืนเพราะเหตุอย่างอื่น เด็กทารกที่ไม่เคยลอดท้องช้างแต่อายุยืนก็มี ส่วนเด็กทารกที่ลอดท้องช้างแต่อายุสั้น ก็เป็นการฟ้องอยู่ในตัวว่า-ที่ว่าเอาเด็กทารกลอดท้องช้าง เด็กคนนั้นจะอายุยืน ไม่เป็นความจริง
กรณีที่ว่า “เอาเด็กทารกลอดท้องช้าง เด็กคนนั้นจะอายุยืน” ใช้คำว่า “เชื่อกันว่า” จึงถูกต้องแล้ว เพราะเป็นเพียง “ความเชื่อ” ไม่ใช่ “ความจริง”
........................
คราวนี้มาดูว่า เรื่องที่ว่า “จะมีพระโพธิสัตว์ที่บำเพ็ญบารมีครบ 80 อสงไขยแสนมหากัป ลงมาตรัสรู้เป็น พระเมตไตรยพุทธเจ้า” เป็นความเชื่อหรือเป็นความจริง
ตรงนี้ต้องขยายความคำว่า “ความจริง” เพิ่มขึ้นอีก
“ความจริง” มี ๒ ลักษณะ คือ ความจริงที่เห็นประจักษ์ และความจริงที่มีหลักฐาน
“ความจริงที่เห็นประจักษ์” เช่น คนเกิดมาแล้วต้องตาย เห็นประจักษ์กันอยู่ ไม่จำเป็นต้องยกหลักฐานอื่นใดมาให้ดู
“ความจริงที่มีหลักฐาน” คือเรื่องที่ไม่ได้เห็นประจักษ์ เช่นเรื่องในอดีต เหตุการณ์ผ่านพ้นไปแล้วไม่มีใครทันได้เห็น แต่มีหลักฐานปรากฏอยู่ หรือแม้แต่เรื่องในอนาคต เหตุการณ์ยังไม่เกิด ก็ยังไม่มีใครได้เห็น แต่มีหลักฐานปรากฏอยู่
เรื่องประเภทนี้ก็นับว่าเป็น "ความจริง" ถึงจะไม่ใช่ความจริงที่เห็นประจักษ์ แต่ก็เป็นความจริงที่มีหลักฐาน เรื่องประเภทนี้จึงไม่ใช่เรื่องที่ตั้งอยู่บนความเชื่อลอย ๆ หากแต่เป็นเรื่องที่มีหลักฐาน
เมื่อเอ่ยถึงเรื่องประเภทนี้โดยใช้คำว่า “เชื่อว่า” “เชื่อกันว่า” “ชาวพุทธเชื่อว่า” หรือ “พุทธศาสนิกชนเชื่อว่า” จึงไม่ถูกต้อง
ในอนาคตจะมีพระพุทธเจ้าพระนามว่าเมตไตรยมาตรัสรู้ - ไม่ใช่เรื่องที่ “พุทธศาสนิกชนเชื่อว่า”
หากแต่เป็นเรื่องที่มีหลักฐาน
ถ้ายังอยากจะใช้คำว่า “เชื่อว่า” ก็ต้องบอกลงไปให้ชัดเจนด้วยว่า-เชื่อตามหลักฐาน ไม่ใช่เชื่อแบบเลื่อนลอย หรือคิดเอาเองลอย ๆ
ตัวหลักฐานนั้น ใครจะเชื่อหรือไม่เชื่อ หรือใครจะเห็นว่าเป็นหลักฐานที่เชื่อไม่ได้หรือไม่น่าเชื่อ ก็ย่อมมีสิทธิ์ที่จะเห็นเช่นนั้นได้
แต่จะบอกว่า สิ่งนั้น “ไม่ใช่หลักฐาน” ย่อมไม่เป็นการยุติธรรม
........................
เรื่องพระพุทธเจ้าพระนามว่าเมตไตรยมีหลักฐานอยู่ในพระไตรปิฎก เป็นคำตรัสของพระพุทธเจ้าเอง ขอยกข้อความเฉพาะส่วนนี้มาเสนอเพื่อเป็นการศึกษา ดังนี้ -
.........................................................
อิมสฺมึ ชมฺพุทีเป จตุราสีตินครสหสฺสานิ ภวิสฺสนฺติ เกตุมติราชธานีปมุขานิ ฯ
ในชมพูทวีปนี้จักมีเมืองแปดหมื่นสี่พันเมือง มีเกตุมดีราชธานีเป็นเมืองหลวง
เกตุมตีราชธานิยา สงฺโข นาม ราชา อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺกวตฺติ ธมฺมิโก ธมฺมราชา จาตุรนฺโต วิชิตาวี ชนปทฏฺฐาวริยปฺปตฺโต สตฺตรตนสมนฺนาคโต ...
จักมีพระเจ้าจักรพรรดิทรงพระนามว่าพระเจ้าสังขะอุบัติขึ้น ณ เมืองเกตุมดีราชธานี เป็นผู้ทรงธรรม เป็นพระราชาโดยธรรม เป็นใหญ่ในแผ่นดิน มีมหาสมุทร ๔ เป็นขอบเขต ทรงชนะแล้ว มีราชอาณาจักรมั่นคง สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ ...
อสีติวสฺสสหสฺสายุเกสุ ภิกฺขเว มนุสฺเสสุ เมตฺเตยฺโย นาม ภควา โลเก อุปฺปชฺชิสฺ ... เสยฺยถาปาหเมตรหิ โลเก อุปฺปนฺโน ... ฯ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในเมื่อมนุษย์อายุแปดหมื่น พระผู้มีพระภาคทรงพระนามว่าเมตไตรยจักเสด็จอุบัติขึ้นในโลก ... เหมือนเราตถาคตผู้อุบัติขึ้นแล้วในโลกในบัดนี้
ที่มา: จักกวัตติสูตร ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค พระไตรปิฎกเล่ม ๑๑ ข้อ ๔๘
.........................................................
ในอนาคตจะมีพระพุทธเจ้าพระนามว่าเมตไตรยมาตรัสรู้ - มาจากหลักฐานตรงนี้
ไม่ใช่เรื่องที่ “พุทธศาสนิกชนเชื่อว่า”
แต่เป็นเรื่องที่พระพุทธเจ้าตรัสว่า-
“พระพุทธเจ้าตรัสว่า” - ใครจะไม่เชื่อก็ได้ ไม่ผิด ไม่บาป ไม่ตกนรก ไม่ถูกพระพุทธเจ้าลงโทษใด ๆ ทั้งสิ้น
แต่เมื่อจะพูดถึงเรื่องนี้ก็ควรต้องหาความรู้เพื่อให้ได้ความรู้ที่ถูกต้อง-ตามหลักฐาน
เรื่องยังไม่จบแค่นี้
ยังมีเรื่องราวที่มีคนเอามาบอกกล่าวกันต่อไปอีกว่า พระเมตไตรยในชาติปัจจุบันคือพระอชิตะ ซึ่งเป็นพระภิกษุรูปหนึ่งในสมัยพุทธกาล
ใครรู้เรื่องที่ถูกต้องบ้าง? ยกมือขึ้น!
-------------------
พลเรือตรี ทองย้อย แสงสินชัย
ภาคีสมาชิก ราชบัณฑิตยสภา
๒๙ มีนาคม ๒๕๖๗
๑๙:๑๘
[full-post]
แสดงความคิดเห็น
ข้อมูลความคิดเห็นของท่าน จะถูกตรวจสอบก่อนทุกครั้ง ฯ